Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
315.7K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Суға сиген - атасының сақалына сиген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің оғаш, әдепсіз, орынсыз әрекеті түптеп келгенде өзіне ғана емес, ең жақынына да к...
Қыстай қайрап, жаздай шапқан кетпенім,
Кетпен шауып мұратыма жеткенім.
Кетпен шауып мұратыма жеткенім.
**Негізгі мағынасы** Қыстай қайрап, жаздай шапқан кетпен — еңбектің үздіксіз, ұқыпты және дер кезінде жасалуын білдіреді...
Бір ауызға екі елі қакпақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді тежеп, артық сөйлемей, ойлап сөйлеу керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында ауызғ...
Жұма намаздан үмітің болса,
Бейсенбіде қимылда.
Бейсенбіде қимылда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды іске ерте кірісуге, алдағы нәтижені бүгіннен ойлауға үйретеді. Егер жұма күнгі нам...
Атың арық болса, бір шап,
Отының аз болса, бір жақ.
Отының аз болса, бір жақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты арық болса да, оны бір-ақ рет шап; отының аз болса, оны бір жақ. Ас...
Құстың қайдан екенін сұрама, сайрағанын сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегіне, руына не қай жерден келгеніне көп үңілмей, оның ісіне, өнеріне, қа...
Ашулы баста ақыл жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашудың үстем болған сәтінде адам дұрыс ойлай алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, ашу...
Молда білгенін оңиды,
Қарға көргенін шоқиды.
Қарға көргенін шоқиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бойындағы дағды мен үйренген әдеті қайталанып отыратынын білдіреді. Молда білгені...
Тұщы тәнге ащы таяқ.
**Негізгі мағынасы** «Тұщы тәнге ащы таяқ» деген мақал адамның еркелікке, босаңсуға, жалқаулыққа салынбай, кейде қатты...
Тұлпардың ізі бітпейді, тұяғы кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тұлпар шауып өткен жолдан оның ізі де, тұяғының табы да толық өшіп кет...
Білімдінің аты өсер,
Білімсіздің аты өшер.
Білімсіздің аты өшер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді адамның аты мен абыройы уақыт өткен сайын арта түсетінін, ал білімсіз, надан адам...
Әр таудың шүйгінін аңсаған бұғы аштан өледі.
**Негізгі мағынасы** Әр таудың шүйгінін аңсаған бұғы аштан өледі деген мақал адамға бір ғана жерге, бір ғана мүмкіндікке...
Асыл жаныса, өтеді,
Жасық жаныса, жасиды.
Жасық жаныса, жасиды.
**Негізгі мағынасы** Асыл зат жаныған сайын өткірленіп, сапасы арта түседі; ал жасық зат жаныған сайын мүжіліп, құны кем...
Жеріңнен аусаң, жақсы атыңды қалдыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған жерден жырақ кетсең де, өзіңнің жақсы ісіңмен, адал мінезіңмен ел есінде қал деген...
Алаботаға ат байлама.
**Негізгі мағынасы** «Алаботаға ат байлама» деген мақалдың тура мағынасы — шөбі қатты, жұтаң, пайдасыз жерге атты байла...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.