Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Ана тілін алмаған ұл,
Аман болсын да, жүре берсін.
Аман болсын да, жүре берсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың, әсіресе ананың ақылы мен тәрбиесін тыңдамаған баланың өмірі оңай болмайтынын...
Ел алғысын алсаң, елеулісі боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — елдің, көпшіліктің алғысын алған адам құрметке ие болады деген сөз. Ас...
Атын алдырған ерін жоқтамайды,
Басын алдырған шашын жоқтамайды.
Басын алдырған шашын жоқтамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің аты кетсе, оны қайта іздеп жоқтау оңай, ал басы кетсе, шашты ж...
Сыпайы сырын білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Сыпайы, әдепті адам ішкі сырын, көңіл күйін, өкпе-ренішін немесе мақтанышын сыртқа көп шығара берме...
Ойынды көтермегеннің басы таз болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ойынның, қимыл-қозғалыстың ауырлығына шыдамаған адамның басы таз болад...
Көз көрмей, көңіл сенбес.
**Негізгі мағынасы** Көзбен көрмейінше, көңілдің, яғни адамның ішкі сенімі толық орнықпайды деген ой айтылады. Бұл мақал...
Кекірейген кердеңнен қаш.
**Негізгі мағынасы** «Кекірейген кердеңнен қаш» деген мақал тәкаппар, паң, өзін өзгеден жоғары қоятын адамнан аулақ бол...
Болған кісі «болдым» демес,
«Болдым» десе, оңғаны емес.
«Болдым» десе, оңғаны емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шын мәнінде кемеліне келген, парасатты адам өз-өзін асыра мақтап, «мен...
Сөз ине сабақтайды.
**Негізгі мағынасы** Сөз ине сабақтайды деген мақал сөздің өте өткір, дәл тигенде адамға терең әсер ететінін білдіреді....
Әншейін сұрағанға берсең,
Өзіңді қорлағаның.
Өзіңді қорлағаның.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр сұрағанға ойланбай бере салудың дұрыс еместігін ескертеді. Тура мағынасында біреу жай...
Ақыл бастайды, аяқ тастайды.
**Негізгі мағынасы** Ақыл адамды дұрыс жолға бастап, істің жөнін көрсетеді. Бірақ кез келген іс тек оймен ғана бітпейді,...
Аңырмадан қыдырма жақсы.
**Негізгі мағынасы** «Аңырмадан қыдырма жақсы» деген мақал адамға орынсыз сандалмай, мақсаты бар іске берік болуды үйрет...
Жетесізге айтқан сөз
Желмен бірге кетеді.
Желмен бірге кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы, түсінігі, ой-пайымы әлсіз адамға айтылған сөздің пайдасы аз екенін білдіреді. Тура...
Азамат қолымен істегенін мойынымен көтереді
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам өз қолымен істеген ісінің салмағын да, жауапкершілігін де өзі көт...
Орынсыз мақтау орға жығады.
**Негізгі мағынасы** Орынсыз, яғни дәлелсіз не шектен тыс айтылған мақтау адамның ақылын бұлдыратып, өзіне-өзі сеніп кет...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.