Бұқа кімдікі болса, онікі болсын,
бұзау өзімдікі.
«Бұқа кімдікі болса, онікі болсын, бұзау өзімдікі.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бұқа кімнің малы болса, соның иелігі, ал бұзау өз қолында қалған соң, оны өзіме телимін деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — кей адам ортақ істің жақсысын ғана өз пайдасына бұрып алғысы келеді, ал жауапкершілік пен ауыртпалықты өзгеге қалдырады. Яғни, өз еңбегін емес, өзіне тиімді бөлігін ғана иемденуге тырысатын пенделік мінез сыналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы бұқа — үлкен үлес, бедел, пайдасы мол нәрсе; бұзау — кіші, жеңіл, бірақ өзіне пайдалы дүниені меңзейді. Халық бұл арқылы «ірі олжа өзгенікі болса да, ұсақ пайда маған болсын» деген өзімшіл, есепшіл әрекетті әжуалайды. Мақалдың қуаты — мал бейнесі арқылы адам мінезіндегі әділетсіздікті дәл көрсетуінде.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды ортақ жұмыста біреу ең қиын бөлікті басқаға беріп, ал дайын нәтижеден өзіне пайдалысын ғана алғысы келгенде айтады. Мысалы, жоба жасағанда бір адам негізгі еңбекті командаға істетіп, кейін атын өзіне шығарып алса, оған осы мақал дәл келеді.
buzaý ózimdiki.