Қорада лақ туса, өрісте от өнер.
«Қорада лақ туса, өрісте от өнер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мұндағы «от» — жалын емес, мал жейтін шөп, жайылымдағы көк. Мақалдың тура мағынасы: қорада лақ туса, өрісте оған жетерлік от өседі. Яғни жаңа туған төлдің несібесі де бірге жаралады. Астарлы мағынасы — әрбір жаңа тіршілік өз ырысымен келеді; бала туса, оның нәсібі де бірге туады деген халық сенімі. Мақал жаңа өмірден қорықпауға, оның қамын ойлап мазасызданбай, береке мен ырысқа сенуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Қора» — үйдің, шаруаның ішкі тіршілігі, «лақ» — жаңа туған, әлсіз төл. «Өріс» — малдың жайылымы, ал «от» — малдың азығы, тіршілігі. Қора мен өріс қатар алынып, үйдегі өсім мен табиғаттың жомарттығы бір-бірімен байланыстырылады: жаратылыс жаңа жанды аш қалдырмайды. Бұл — малшы халықтың табиғатқа деген сенімі мен ризашылығы.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін мақал жаңа бастамадан, отбасының толығуынан қорқатын адамға айтылады. Мысалы, жас отбасы екінші балалы болғанда «жетер ме екен» деп уайымдаса, үлкендер: «Қорада лақ туса, өрісте от өнер», – деп демеу береді. Әрине, бұл еңбектенбей отыру дегенді білдірмейді: несібе бар, бірақ оны жинап алу адамның өз қолында.