Қожа - молда туралы 29
Қожа мен молда жайлы мақал-мәтелдер діндарлық, мінез, әділдік пен жалған тақуалықты бейнелейді.
29
Мақал-мәтел
6.5K
Қаралым
222
Орташа
Сұрыптау:
Надан молда - намазқой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, намаз оқитын болып көрінгенімен, ілімі мен түсінігі таяз адамды сынайды....
Сауатсыз молданың сәлдесі үлкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай беделді, айбынды көрінген адамның іші бос, білімі таяз болуы мүмкін екенін аңғарт...
Қалтаң құр болса, молда саңырау.
**Негізгі мағынасы** Қалтаңда ақша болмаса, сөзің өтпейді деген астар бар. Яғни адамда қаражат, сыйлық не пайда жоқ кезд...
Екі молдаға бір таба нан не болсын?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі молдаға бір ғана таба нанның аздық ететіні. Астарлы мағынасы — бір...
Молданың сәлдесі ақ болғанмен, ниеті қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрініске қарап адамға толық баға беруге болмайтынын айтады. Тура мағынасында молд...
Сәлдесіне шоқ түскен молдадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: молданың сәлдесіне шоқ түсіп, от тиіп күйіп қалғандай күйді бейнелейді....
Тентек молда - телмірген өгіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, бірақ ісі мен мінезі жөнсіз, пайдасы жоқ адамды әжуалайды. «Тентек молда»...
Молда ашықса, базар кезеді,
Сопы жұтаса, мазар кезеді.
Сопы жұтаса, мазар кезеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал діни ат пен шындыққа сыймайтын екіжүзділікті әжуалайды. Тура мағынасында ашыққан молда ба...
Мол берсең молда да бәйек болады.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы — біреуге мол, көп сый-сияпат, пайда не жағдай жасалса, соған қызмет ететін...
Қожа, молда сабақтас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қожа мен молданың бір-біріне сабақтас, яғни бір салаға, бір жолға жақын адамдар екенін б...
Мүләйімсіген молдадан қаш,
Ала шұбар жыланнан қаш.
Ала шұбар жыланнан қаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай момын, сыпайы, жуас көрінген адамның бәріне бірдей сене бермеу керек екенін ескер...
Қожа, молда елді аздырады,
Қурай, құмай жерді аздырады.
Қурай, құмай жерді аздырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, бірақ ісі дұрыс емес адамдардың елге пайдасынан гөрі зияны көп болатынын...
Молданы мазарда көр,
Делдалды базарда көр.
Делдалды базарда көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің астарында екі түрлі адамды өз ісімен тану керек деген ой жатыр. Молда шынайы діни,...
Молданы мазарда көр,
Делдалды базарда көр.
Делдалды базарда көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай абыройлы, жөн білетін сияқты көрінетін кейбір адамдардың шын болмысы іс үстінде б...
Ең көп оқылған
Дүмше молда дін бұзар,
Қисық арба жол бұзар.
Қисық арба жол бұзар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімсіз, бірақ өзін діндар етіп көрсеткен адамның шын дінді де, елдің берекесін де бұзат...
Молда өзін бір алдайды,
Өзгені екі алдайды.
Өзгені екі алдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалған діндарлықты, екіжүзділікті әшкерелейді. Тура мағынасында молда біреуді алдаса, алд...
Молданың істегенін істеме, айтқанын істе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөз бен істің бірдей болуын ескертеді. Тура мағынада: біреудің іс-әрекеті дұрыс болмаса д...
Молдалының тілі - сының,
Төрелінің тізі - сынық.
Төрелінің тізі - сынық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қоғамдағы екі түрлі топтың мінезін астарлап көрсетеді. Біріншісі — молда, яғни діндар ада...
Екі молда - бір кісі,
Бір молда - жарты кісі.
Бір молда - жарты кісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: екі молда бір адамның орнындай, ал бір молда жарты адамның орнындай дег...
Бұл санатта қожа мен молда туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Олар ел ішіндегі діни ұғым, имандылық, уағыздың мәні, адалдық пен аманатқа беріктік секілді құндылықтарды қысқа да нұсқа оймен жеткізеді.
Сонымен бірге бұл мақалдар халықтың тұрмыс-тіршілігіндегі қожа-молданың беделі мен жауапкершілігін, білім мен парасаттың орнын, сондай-ақ екіжүзділік пен жалған діндарлықты әшкерелейтін астарлы сын-сықақты да қамтиды. Осы топтама арқылы дәстүрлі дүниетанымдағы ақыл, тәлім және қоғамдық мінез-құлық өлшемдері танылады.
Сонымен бірге бұл мақалдар халықтың тұрмыс-тіршілігіндегі қожа-молданың беделі мен жауапкершілігін, білім мен парасаттың орнын, сондай-ақ екіжүзділік пен жалған діндарлықты әшкерелейтін астарлы сын-сықақты да қамтиды. Осы топтама арқылы дәстүрлі дүниетанымдағы ақыл, тәлім және қоғамдық мінез-құлық өлшемдері танылады.