Көрші туралы 102
Көрші туралы қазақ мақал-мәтелдері: сыйластық, татулық, өзара көмек пен ынтымақтың мәнін ашатын нақыл сөздер.
102
Мақал-мәтел
29.1K
Қаралым
284
Орташа
Сұрыптау:
Қонақ таңертең - алтын,
Түсте - күміс,
Кешке - мыс.
Түсте - күміс,
Кешке - мыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың келу уақытына қарай оның қадірі әртүрлі бағаланатынын білдіреді. Таңертең келген...
Жағымсыз қонақ жатар уақытта келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезі ауыр, ыңғайсыз, елге салмағын түсіретін қонақ көбіне кешкілік, ж...
Мейман риза болғаны -
Құрметпен үйге қонғаны.
Кешіктірмей шай берсең,
Ұмыт болар тоңғаны.
Құрметпен үйге қонғаны.
Кешіктірмей шай берсең,
Ұмыт болар тоңғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақты құрметтеу, оны жылы қабақпен қарсы алу – қазақы тәрбиенің ең биік белгісі екенін...
Жатып алған қонақ жараспас.
**Негізгі мағынасы** «Жатып алған қонақ жараспас» деген мақал қонақтың да, үй иесінің де шегін білуді ескертеді. Тура м...
Иесін сыйлағанның итіне сүйек таста.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үй иесін құрметтеген адам оның итін де сыйлап, қарым-қатынасын жарасым...
Құдай күні қоңсыдан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның күнделікті ырыс-несібесі, тіршілік қамы бір-бірімен тығыз байланысты екенін білді...
Ізетке арзымаған қонақ төсек былғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ізет көрмеген, қадірін білмеген қонақ қонақ үйдің, төсек-орынның береке...
Жақсы болса алғаның,
Үйіңнен кісі кетпейді;
Жаман болса алғаның,
Шын досың да шеттейді.
Үйіңнен кісі кетпейді;
Жаман болса алғаның,
Шын досың да шеттейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасының берекесі мен әйелдің, жардың қадірін аңғартады. Егер алған жарың жақсы, мінезі...
Тойған қонақтың екі көзі жолда болар.
**Негізгі мағынасы** Тойып алған қонақ үй иесіне ұзақ бөгелмейді, көңілі жолға, қайтатын сәтке ауады. Астарлы мағынасы —...
Сыйлы қонақ босағада отырмайды.
**Негізгі мағынасы** Сыйлы, қадірлі қонақ үйдің табалдырығында, босағасында көп тұрмайды; оны үй иесі бірден төрге шақыр...
Қонақ отырса куә, тұрса куә.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келген үйде не айтылса да, не істелсе де сырт көздің куәсі болатынын білдіреді. Тур...
Айырылмас көршіңе ауыр сөз айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көршімен тату тұрудың, бір-біріне ауыр сөз айтпай, сыйластық сақтаудың маңызын білдіреді....
Бермесең - алыспайсың,
келмесең - алыстайсың.
келмесең - алыстайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қарым-қатынасының өзара әрекетке құрылғанын айтады. Біреуден бір нәрсе күтсең, өзің...
Алысты жақындатар - ат,
Жақынды алыстатар - жат.
Жақынды алыстатар - жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі күшті салыстырып айтады. «Алысты жақындатар – ат» дегені – ат ертеде адамға қаш...
Досыңның үйі - өз үйің,
Досыңның сыйы - өз сыйың.
Досыңның сыйы - өз сыйың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шынайы достықтың тереңдігін көрсетеді. Досыңа барғанда оның үйін бөтен жер деп емес, өз ү...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Бас жарылса, бөрік ішінде,
Қол сынса, жең ішінде.
Қол сынса, жең ішінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқа шыққан дауды, кемшілік пен жараны өз үйіңнің, өз ортаңның ішінде шеш дегенді білді...
Шақырылмаған қонақ
Сыпырылмаған жерге отырады.
Сыпырылмаған жерге отырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шақырылмай келген қонақ үй иесінің дайындығы жоқ, сыпырылып, тазаланбағ...
Жақыныңды жаттай сыйла,
Жат жанынан түңілсін.
Жат жанынан түңілсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз жақынын, туысы мен танысын жат адамнан кем көрмей, бар ықыласпен сыйлауды үйрет...
«Көрші туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігіндегі көрші ақысы, жақындық, бірлік пен татулықты дәріптейтін даналық қазынасы. Бұл нақылдар көршіні туыстай көріп, күнделікті өмірде сыйластық сақтаудың, қиналғанда жәрдем берудің маңызын ұғындырады.
Категориядағы сөз өрнектері ауыл-қыстақ мәдениетіндегі ортақ жауапкершілік, аманат, ынтымақ секілді ұстанымдарды бейнелейді. Көршімен қарым-қатынасты дұрыс ұстау — береке мен тыныштықтың кепілі екенін еске салып, жас ұрпақты әдепке, мәмілеге және адамгершілікке тәрбиелейді.
Категориядағы сөз өрнектері ауыл-қыстақ мәдениетіндегі ортақ жауапкершілік, аманат, ынтымақ секілді ұстанымдарды бейнелейді. Көршімен қарым-қатынасты дұрыс ұстау — береке мен тыныштықтың кепілі екенін еске салып, жас ұрпақты әдепке, мәмілеге және адамгершілікке тәрбиелейді.