Қонақ, қонақжайлылық туралы 132
Қонақ, қонақжайлылық туралы қазақ мақал-мәтелдері — дәстүр, сыйластық пен кеңпейілдікті дәріптейтін даналық сөздер.
132
Мақал-мәтел
44.8K
Қаралым
339
Орташа
Сұрыптау:
Құдайдың үйін көргендей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір жерге немесе адамға аса зор құрметпен, ерекше ілтипатпен қарауды білдіреді. Тура мағы...
Тау белгісі - тас,
Жомарт белгісі - ас.
Жомарт белгісі - ас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның немесе заттың табиғи белгісі арқылы танылатынын білдіреді. Тау таспен көрінсе, жо...
Сыйлы қонақ босағада отырмайды.
**Негізгі мағынасы** Сыйлы, қадірлі қонақ үйдің табалдырығында, босағасында көп тұрмайды; оны үй иесі бірден төрге шақыр...
Көшкен елдің көмеші болса,
Еру елдің ерулігі бар.
Еру елдің ерулігі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көшіп-қонып жүрген ел мен қонып отырған елдің өзіне тән сыбағасы, тұрмыс салты, өзара көм...
Қонақ қонбай кетпейді,
Шақырып қондырғанға жетпейді.
Шақырып қондырғанға жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту дәстүрінің мәнін айтады. Тура мағынасында, қонақ өзі келсе де, шақырып арнайы...
«Кел» демек - парыз,
«Кет» демек - намыс.
«Кет» демек - намыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуді шақыру да, оны қайтару да жай сөз емес, оның өз орны, әдебі ба...
Тойған қонақтың екі көзі жолда болар.
**Негізгі мағынасы** Тойып алған қонақ үй иесіне ұзақ бөгелмейді, көңілі жолға, қайтатын сәтке ауады. Астарлы мағынасы —...
Тау белгісі таста,
Бай белгісі аста.
Бай белгісі аста.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тау алыстан тастың көптігімен, тастың берік болуымен білінеді; ал бай а...
Айға жетпес асыңды,
Ауылдастан аяма.
Ауылдастан аяма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолыңдағы асың айға жетпейді, яғни оны ұзаққа сақтап, есептеп отырудың...
Досыңның асын қасыңдай іш,
Қасыңа барарда қанып іш.
Қасыңа барарда қанып іш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал досыңның дастарқанын өз үйіңдей көріп, қонақасыны құрметпен, ұятсыздықсыз ішу керек екені...
Қонағын сыйлаған «Төрге шық!» дер.
**Негізгі мағынасы** Қонақты құрметтеген адам оны төрге шығарып, ең сыйлы орынға отырғызады. Бұл мақалдың тура мағынасы...
Үйге кірген құр шықпас,
Көрге кірген тірі шықпас.
Көрге кірген тірі шықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйге кірген адам қолын құр қайтармайды, яғни қонаққа дәм беріліп, сый к...
Ауыл үйдің қонағы
Анда-санда бір келеді,
Онда да бабы табылмайды.
Анда-санда бір келеді,
Онда да бабы табылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыл адамдары үйге келген қонақты жиі көрмейді, сондықтан қонақ келгенд...
Сәлем де парыз, өлік те парыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласына амандасу да, қайтыс болған адамды соңғы жолға шығарып салу да міндет екені...
Табақты үйдің тауығы қос жұмыртқа туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: табақ ұсталатын, дастарханы жиі жайылатын, қонақ көп келетін үйдің тауы...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Қонақ қонған жеріне ауыр,
Тас түскен жеріне ауыр.
Тас түскен жеріне ауыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қонақ түскен үйге де салмақ түседі, ал тас түскен жерге із қала...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Адам бір-біріне қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұл дүниеде мәңгі тұрмайды, әркімнің өмірі уақытша, өткінші. Аста...
Бұл бөлімде қонақ, қонақ күту және қонақжайлылық туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Қазақ мәдениетінде қонақ — ырыс пен берекенің белгісі, ал қонақжайлық — адамгершілік пен мәрттіктің өлшемі. Сондықтан бұл нақыл сөздер үй иесінің ықыласын, дастарқанның қадірін, сый-құрметтің мәнін терең жеткізеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.