Айға жетпес асыңды,
Ауылдастан аяма.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қолыңдағы асың айға жетпейді, яғни оны ұзаққа сақтап, есептеп отырудың да шегі бар. Астарлы мағынасы: өзіңе жақын ауылдасыңнан, көршіңнен, еліңнен дәм-тұзды, көмекті аяма, қолыңнан келген жақсылықты көрсет. Қазақ танымында ауылдас — бөтен емес, ортақ тірлігі бар, бір наннан дәм татқан адам. Сондықтан барыңды бөлісу, қонақ күту, жетпегенге жәрдем беру — адамдықтың белгісі.
Образдар мен теңеулер
"Айға жетпес ас" — адамның қолындағы дүниенің шектеулі, өткінші екенін білдіретін бейне. Ал "ауылдас" сөзі жақындықты, туыстыққа жуық сыйластықты аңғартады. Мұнда ас тек тамақ емес, ырыс, несібе, мейірім нышаны ретінде алынған. Яғни дастарқаннан дәм татқызу — тек тамақ беру емес, көңіл беру, құрмет көрсету.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал біреуге қол ұшын созу, ас-ауқатпен немесе мүмкіндікпен бөлісу қажет кезде қолданылады. Мысалы, жаңа көшіп келген көршіге үйден пісірілген тағам апарып беру — осы мақалдың бүгінгі өмірдегі көрінісі. Адам неғұрлым бөліскен сайын, арадағы сыйластық та беки түседі.
Aýyldastan aıama.