Қонақ, қонақжайлылық туралы 132
Қонақ, қонақжайлылық туралы қазақ мақал-мәтелдері — дәстүр, сыйластық пен кеңпейілдікті дәріптейтін даналық сөздер.
132
Мақал-мәтел
22.2K
Қаралым
168
Орташа
Сұрыптау:
Жақсының үйі түссе, күйі түседі,
Жаманның үйі түссе, миы түседі.
Жаманның үйі түссе, миы түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам мен жаман адамның үйіне түскен қонаққа деген қарым-қатынасын салыстырады. Жақс...
Қонақ «тоймадым» демес, «соймадың» дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақжай халықтың мінезін танытады. Қонақ тойып кетсе де, үй иесіне тікелей «аз бердің» д...
Мейман риза болғаны -
Құрметпен үйге қонғаны.
Кешіктірмей шай берсең,
Ұмыт болар тоңғаны.
Құрметпен үйге қонғаны.
Кешіктірмей шай берсең,
Ұмыт болар тоңғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақты құрметтеу, оны жылы қабақпен қарсы алу – қазақы тәрбиенің ең биік белгісі екенін...
Қазақтың бөлінбейтін еншісі - қонақасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қазақ халқының қонақ күту дәстүрі ешқашан үзілмейтін, ортақ әрі қасиетті міндет екенін б...
Ізетке арзымаған қонақ төсек былғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ізет көрмеген, қадірін білмеген қонақ қонақ үйдің, төсек-орынның береке...
Күтпеген қонақ - келімсек
**Негізгі мағынасы** «Күтпеген қонақ - келімсек» деген мақалдың тура мағынасы — алдын ала хабарсыз, аяқ астынан келген...
Біздің үйде де қонақтың ырыздығы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге келген қонаққа арналған несібе, дәм-тұз сол үйде де бар деген сөз...
Ораздының отыз қонағы бір келеді.
**Негізгі мағынасы** Оразды, бағы бар, ырысы мол адамның қонағы да көп күттірмей, өзінен-өзі келе береді деген ой айтыла...
Қонақты сөзбен тойғыза алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонаққа тек жылы сөз айтып қою жеткіліксіз екенін білдіреді. Қазақ ұғымында қонақты құрме...
Қонағы көп үйдің қазаны құр тұрмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонағы жиі келетін үйде ас-су үзілмей, қазанның оты өшпей, тіршілік қызу болатынын білдір...
Мейман есіктен кірсе тоқтатпа.
**Негізгі мағынасы** «Мейман есіктен кірсе тоқтатпа» деген сөз үйге келген қонақты бөгемей, жылы қарсы ал, кірген жеріне...
Қонақ аз отырып, көп сынайды.
**Негізгі мағынасы** Қонақ келген адам үй иесінің дастарқанына, мінезіне, сый-құрметіне, қонақ күту тәртібіне бірден бағ...
Тойған қонақтың екі көзі жолда болар.
**Негізгі мағынасы** Тойып алған қонақ үй иесіне ұзақ бөгелмейді, көңілі жолға, қайтатын сәтке ауады. Астарлы мағынасы —...
Тау белгісі - тас,
Жомарт белгісі - ас.
Жомарт белгісі - ас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның немесе заттың табиғи белгісі арқылы танылатынын білдіреді. Тау таспен көрінсе, жо...
Қонағым, жүре тоярсың.
**Негізгі мағынасы** «Қонағым, жүре тоярсың» деген мақалдың тура мағынасы — қонаққа ұсынылған ас аз болса да, ол ренжіме...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Адам бір-біріне қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұл дүниеде мәңгі тұрмайды, әркімнің өмірі уақытша, өткінші. Аста...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Сый қылсаң, сыпыра қыл.
**Негізгі мағынасы** «Сый қылсаң, сыпыра қыл» деген мақал біреуге жақсылық жасасаң, оны шын көңілмен, толық әрі мардымд...
Бұл бөлімде қонақ, қонақ күту және қонақжайлылық туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Қазақ мәдениетінде қонақ — ырыс пен берекенің белгісі, ал қонақжайлық — адамгершілік пен мәрттіктің өлшемі. Сондықтан бұл нақыл сөздер үй иесінің ықыласын, дастарқанның қадірін, сый-құрметтің мәнін терең жеткізеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.