Қонақ, қонақжайлылық туралы 132
Қонақ, қонақжайлылық туралы қазақ мақал-мәтелдері — дәстүр, сыйластық пен кеңпейілдікті дәріптейтін даналық сөздер.
132
Мақал-мәтел
36.5K
Қаралым
276
Орташа
Сұрыптау:
Қазан қайнап тұрса,
Ақыл сайрап тұрады.
Ақыл сайрап тұрады.
**Негізгі мағынасы** Қазан қайнап тұрса, үйде тіршілік, қозғалыс, береке бар деген сөз. Астарлы мағынасы — ас пісіп, дас...
Қонақ таңертең - алтын,
Түсте - күміс,
Кешке - мыс.
Түсте - күміс,
Кешке - мыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың келу уақытына қарай оның қадірі әртүрлі бағаланатынын білдіреді. Таңертең келген...
Беретін кісі келгенде,
Бес қайнайды қазаным.
Бес қайнайды қазаным.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал беруге, қонақ күтуге немесе үлкен іске дайындалған адам келгенде, үй иесінің астығы да, а...
Қонақты сөзбен тойғыза алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонаққа тек жылы сөз айтып қою жеткіліксіз екенін білдіреді. Қазақ ұғымында қонақты құрме...
Қонағым, жүре тоярсың.
**Негізгі мағынасы** «Қонағым, жүре тоярсың» деген мақалдың тура мағынасы — қонаққа ұсынылған ас аз болса да, ол ренжіме...
Қонағы көп үйдің қазаны құр тұрмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонағы жиі келетін үйде ас-су үзілмей, қазанның оты өшпей, тіршілік қызу болатынын білдір...
Мейман риза болғаны -
Құрметпен үйге қонғаны.
Кешіктірмей шай берсең,
Ұмыт болар тоңғаны.
Құрметпен үйге қонғаны.
Кешіктірмей шай берсең,
Ұмыт болар тоңғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақты құрметтеу, оны жылы қабақпен қарсы алу – қазақы тәрбиенің ең биік белгісі екенін...
Жатып алған қонақ жараспас.
**Негізгі мағынасы** «Жатып алған қонақ жараспас» деген мақал қонақтың да, үй иесінің де шегін білуді ескертеді. Тура м...
Жағымсыз қонақ жатар уақытта келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезі ауыр, ыңғайсыз, елге салмағын түсіретін қонақ көбіне кешкілік, ж...
Түрікментөрін бермес .
**Негізгі мағынасы** Түрікмен халқының қонақ күту, сый-сыяпат жасау дәстүрі ерекше деген ұғымды білдіреді. Бұл мақал тур...
Құдайдың үйін көргендей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір жерге немесе адамға аса зор құрметпен, ерекше ілтипатпен қарауды білдіреді. Тура мағы...
Қонағы көп үйдің баласы тоқ.
**Негізгі мағынасы** Қонағы көп үйдің баласы тоқ деген сөздің тура мағынасы — үйге жиі қонақ келсе, сол үйде ас-су, ырыс...
Тау белгісі - тас,
Жомарт белгісі - ас.
Жомарт белгісі - ас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның немесе заттың табиғи белгісі арқылы танылатынын білдіреді. Тау таспен көрінсе, жо...
Ізетке арзымаған қонақ төсек былғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ізет көрмеген, қадірін білмеген қонақ қонақ үйдің, төсек-орынның береке...
Сыйлы қонақ босағада отырмайды.
**Негізгі мағынасы** Сыйлы, қадірлі қонақ үйдің табалдырығында, босағасында көп тұрмайды; оны үй иесі бірден төрге шақыр...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Адам бір-біріне қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұл дүниеде мәңгі тұрмайды, әркімнің өмірі уақытша, өткінші. Аста...
Сый қылсаң, сыпыра қыл.
**Негізгі мағынасы** «Сый қылсаң, сыпыра қыл» деген мақал біреуге жақсылық жасасаң, оны шын көңілмен, толық әрі мардымд...
Бұл бөлімде қонақ, қонақ күту және қонақжайлылық туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Қазақ мәдениетінде қонақ — ырыс пен берекенің белгісі, ал қонақжайлық — адамгершілік пен мәрттіктің өлшемі. Сондықтан бұл нақыл сөздер үй иесінің ықыласын, дастарқанның қадірін, сый-құрметтің мәнін терең жеткізеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.