Қарттық туралы 158
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
158
Мақал-мәтел
46.1K
Қаралым
291
Орташа
Сұрыптау:
Кәрінің ақылы - дәрі.
**Негізгі мағынасы** Кәрінің ақылы — дәрі деген мақал үлкен адамның өмірден көрген-түйгені, жинаған тәжірибесі адамға кө...
Жастықта да кәрілік тұр,
Байлықта да жарлылық тұр.
Байлықта да жарлылық тұр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі бір қалыпта тұрмайтынын білдіреді. Жастықтың өзі мәңгі емес, оның артынан к...
Қажу қартқа да ұят.
**Негізгі мағынасы** «Қажу қартқа да ұят» деген мақал адамның жасы ұлғайса да, еңсесін түсіріп, тез шаршап, жігерсіздік...
Қыран қартайса, жағалтайға жалтаңдайды.
**Негізгі мағынасы** Қыран — ең биікке самғайтын, күшті де еркін құс. Ал қартайғанда оның қуаты кеміп, бұрынғыдай алысқа...
Қарт айнаға қараса,
Өзіне көңілі толмайды.
Өзіне көңілі толмайды.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам айнаға қарағанда, өз бейнесінен өмірдің ізін, жастықтың қайтқанын көреді де, көңілі толма...
Қартайғанда дүние кісінің көз алдына бітеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қартайған сайын өмірге басқаша қарайтынын білдіреді. Жастық шақта дүние кең, мүмкінд...
Көлдің аққуы кетіп, қазы қалды,
Өмірдің көбі кетіп, азы қалды.
Өмірдің көбі кетіп, азы қалды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің өтпелі екенін, жастық пен күш-қуаттың бірте-бірте азаятынын меңзейді. «Көлд...
Асырайтын жас болса,
Өлетұғын кәрі жоқ.
Өлетұғын кәрі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас адам бар жерде кәріні асырауға мүмкіндік бар, яғни еңбек ете алатын...
Қазақ жаңылса, қартынан сұрайды,
Орыс жаңылса, қатынынан сұрайды.
Орыс жаңылса, қатынынан сұрайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі халықтың өмір салты мен ақыл-кеңес сұрау дағдысын салыстыра айтады. Қазақ қателессе н...
Кәрі сиыр соқпақшыл,
Кәрі кісі тоқпақшыл.
Кәрі кісі тоқпақшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кәрі адамның да, кәрі малдың да әдеті берік, мінезі қалыптасқан болатынын меңзейді. Тура...
Күлге шөккен кәрі бура.
**Негізгі мағынасы** «Күлге шөккен кәрі бура» — сырттай көргенде әлсіреп, жуасып қалғандай адамды меңзейтін мақал. Тура...
Алпысқа дейін асыр,
Жетпістен кейін жасыр.
Жетпістен кейін жасыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмір жасына байланысты мінез-құлықты, әсіресе қартайған шақтағы сабыр мен қарапа...
Бұрынғының кісісі - бүгінгінің кішісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бұрын өмір сүрген, көпті көрген адамды бүгінгі күннің өлшемімен төмендетіп қарама деген о...
Адам әуелі бастан қартаяды.
**Негізгі мағынасы** «Адам әуелі бастан қартаяды» деген мақал адамның шын қартайуы тек жаспен өлшенбейтінін білдіреді....
Қатарынан қалған кәрі жетім.
**Негізгі мағынасы** «Қатарынан қалған кәрі жетім» деген мақалдың тура мағынасы — жасы ұлғайса да, артында сүйеуі, тіре...
Ең көп оқылған
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақы...
Ердің жасы - екі елу.
**Негізгі мағынасы** «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді д...
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Елуде - ел ағасы.
**Негізгі мағынасы** «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі...
«Қарттық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың өмірлік тәжірибеден туған даналығын, кәрілік кезеңінің қадір-қасиетін және үлкенге құрмет дәстүрін бейнелейді. Бұл санаттағы нақылдар қарияның ақылы мен көргені — елге бағыт-бағдар, ал жастың міндеті — сыйлау, тыңдау, үлгі алу екенін ұғындырады.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.