Қарттық туралы 158
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
158
Мақал-мәтел
38.1K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Қарт адамның қайраты тілінде қалады.
**Негізгі мағынасы** Қартайған адамда бұрынғыдай дене күші азаюы мүмкін, бірақ оның өмірден жинаған тәжірибесі, ақылы, б...
Қадірлі кісі қартаймайды.
**Негізгі мағынасы** Қадірі бар, елге сыйлы, сөзі өтімді адамды жұрт ешқашан «кәрі» деп кемітпейді. Бұл жерде қартаюдың...
Ат жақсысы қартады, негізіне тартады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік, мықты, жақсы ат қартайса да, өз табиғатын жоғалтпайды, бұрынғы...
Асырайтын жас болса,
Өлетұғын кәрі жоқ.
Өлетұғын кәрі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас адам бар жерде кәріні асырауға мүмкіндік бар, яғни еңбек ете алатын...
Қазақ жаңылса, қартынан сұрайды,
Орыс жаңылса, қатынынан сұрайды.
Орыс жаңылса, қатынынан сұрайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі халықтың өмір салты мен ақыл-кеңес сұрау дағдысын салыстыра айтады. Қазақ қателессе н...
Тал таяқ болады,
Шал қонақ болады,
Нан тамақ болады.
Шал қонақ болады,
Нан тамақ болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өтпелілігін, уақыттың бәрін өзгертіп, әр нәрсенің өз орны мен қадірі бар екенін б...
Қыран қартайса, жағалтайға жалтаңдайды.
**Негізгі мағынасы** Қыран — ең биікке самғайтын, күшті де еркін құс. Ал қартайғанда оның қуаты кеміп, бұрынғыдай алысқа...
Қарт айнаға қараса,
Өзіне көңілі толмайды.
Өзіне көңілі толмайды.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам айнаға қарағанда, өз бейнесінен өмірдің ізін, жастықтың қайтқанын көреді де, көңілі толма...
Қатарынан қалған кәрі жетім.
**Негізгі мағынасы** «Қатарынан қалған кәрі жетім» деген мақалдың тура мағынасы — жасы ұлғайса да, артында сүйеуі, тіре...
Қажу қартқа да ұят.
**Негізгі мағынасы** «Қажу қартқа да ұят» деген мақал адамның жасы ұлғайса да, еңсесін түсіріп, тез шаршап, жігерсіздік...
Кәрісі жоқтың жасы дуана.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарт адамдары жоқ үйдің жас адамы дуанаға ұқсайды деген сөз. Астарлы м...
Көрінің бәрі өледі,
Жастардың ажалдысы өледі.
Жастардың ажалдысы өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өткінші екенін, өлімнің барша жанға ортақ екенін білдіреді. Бірінші жолдағы ой —...
Кәрілік - дауасыз дерт.
**Негізгі мағынасы** Кәрілік – адам өмірінің табиғи, тоқтатуға болмайтын кезеңі. Бұл мақал тура мағынасында қартайған ша...
Бұрынғының кісісі - бүгінгінің кішісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бұрын өмір сүрген, көпті көрген адамды бүгінгі күннің өлшемімен төмендетіп қарама деген о...
Алпысқа дейін асыр,
Жетпістен кейін жасыр.
Жетпістен кейін жасыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмір жасына байланысты мінез-құлықты, әсіресе қартайған шақтағы сабыр мен қарапа...
Ең көп оқылған
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақы...
Ердің жасы - екі елу.
**Негізгі мағынасы** «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді д...
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Елуде - ел ағасы.
**Негізгі мағынасы** «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі...
«Қарттық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың өмірлік тәжірибеден туған даналығын, кәрілік кезеңінің қадір-қасиетін және үлкенге құрмет дәстүрін бейнелейді. Бұл санаттағы нақылдар қарияның ақылы мен көргені — елге бағыт-бағдар, ал жастың міндеті — сыйлау, тыңдау, үлгі алу екенін ұғындырады.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.