Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
101.9K
Қаралым
180
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы кемітпейді де, кемсітпейді де.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам өз қадірін көрсету үшін біреуді төмендетпейді, кем көрмейді, қорламайды. Оның жақсылығы...
Қолдан Құдай жасалмайды.
**Негізгі мағынасы** «Қолдан Құдай жасалмайды» деген мақал адамның өз қолымен шынайы құдай жасап ала алмайтынын, яғни ж...
Сұлуынан жылуы.
**Негізгі мағынасы** «Сұлуынан жылуы» деген мақал сыртқы көріністен гөрі ішкі мейірім мен адамдық қасиет қымбат екенін...
Өлімнен ұят күшті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам үшін өлімнен де ауыр саналатын нәрсе бар, ол — ұят. Астарлы мағын...
Жылан жалбыздан қашар.
**Негізгі мағынасы** Жылан жалбыздың иісіне жоламайды, одан қашады. Мақалдың тура мағынасы да осы: жыланға ұнамайтын, жа...
Бабадан асқан әз бар ма,
Батадан асқан сөз бар ма?!
Батадан асқан сөз бар ма?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-баба аманаты мен батаның қадірін жоғары қояды. «Бабадан асқан әз бар ма» дегені — ата...
Еркек - үйдің иманы,
Әйел - үйдің жиғаны.
Әйел - үйдің жиғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасының берекесі ер мен әйелдің өз орнын дұрыс атқаруына байланысты екенін білдіреді. Т...
Періштенің айтқаны мен ойлағаны болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — періште не айтса, не ойласа, соның бәрі орындалады деген сенімге құрыл...
Айыбы бардың тізесі қалтырайды,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айыбы, кінәсі бар адамның өзін сенімсіз сезініп, қорқақтап, жүрегі шай...
Пейіл кетсе - ант атты.
**Негізгі мағынасы** Пейіл — адамның ішкі ниеті, ықыласы, көңіл тазалығы. Бұл мақалдың тура мағынасы: адамның пейілі бұз...
Көпке тентек - Құдайға шет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көпшілікке қырсық, тентек адам өзін ғана емес, айналасындағы жұртты да...
Байдан ауысады, балдан жұғысады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлықтың да, жақсы қасиеттің де айналаға тарайтынын білдіреді. Тура мағынасында бір адам...
Пасықта ұят, зұлымда опа жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман ниетті, ар-ұяты әлсіреген, ішкі дүниесі бұзылған адамнан қайырым да, тұрақты жақсыл...
Алла - жалғыз , аты - тоқсан тоғыз .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Алла біреу, бірақ Оның тоқсан тоғыз көркем есімі бар деген сенім. Аста...
Малдың бір ұшы білекте,
Бір ұшы жүректе.
Бір ұшы жүректе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал бағудың жай ғана тұрмыстық іс емес, үлкен жауапкершілік екенін білдіреді. «Білекте»...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
Адамгершілігі ниетінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы сыртқы көрінісінен ғана емес, ішкі дүниесінен танылатынын айтады. «Ұя...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.