«Илла, біллә» - арамның анты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жалған, екіжүзді, арам ниетті адамның сөзіне сенбе дегенді білдіреді. Тура мағынасында «илла, біллә» деп Құдайды айтып ант беру бар, бірақ астарында ондай адам шындықты емес, өз пайдасын ғана ойлап тұрғаны меңзеледі. Яғни арам адам өз өтірігін діни сөзбен бүркемелеп, сендіруге тырысады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «илла, біллә» — шариғатқа қатысты сөз тіркесі, ал «арамның анты» — адал емес адамның серті. Образ арқылы халық сырттай діни, бірақ ішкі ниеті таза емес жанның әрекетін әшкерелейді. Анттың өзі мұнда сенім белгісі емес, керісінше, өтірікті жасыратын құрал ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінде де өзекті. Кей адам уәде беріп, «адал айтамын» деп сендіріп, кейін сөзіне тұрмайды. Мысалы, біреу қарыз сұрап тұрып, «ертең қайтарамын» деп талай рет ант етсе де, қайтармаса, оның сөзіне сақ қараған дұрыс. Мақал адамды сөзге емес, іске қарап бағалауға үйретеді.