Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
159K
Қаралым
281
Орташа
Сұрыптау:
Жаман сопы - тобашыл,
Жаман адам - табашыл.
Жаман адам - табашыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, тақуа көрінгенімен, ішкі дүниесі таза емес адамды сынайды. Тура мағынасын...
Жаман адамға мал бітсе,
Зекет бермес.
Зекет бермес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман мінезді, сараң адамға байлық, мал-мүлік қонса да, ол одан қайыр-с...
Тәңір жолы - ақ жүрек .
**Негізгі мағынасы** Тәңір жолы – ақ жүрек деген сөз адамның ең дұрыс жолы адалдық, тазалық, ниетінің пәктігі екенін біл...
Ұяттан безген арын саудаға салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұятты жоғалтқан адам ар-намысын да оңай құрбан ететінін айтады. Тура мағынасында — адам ұ...
Бабадан асқан әз бар ма,
Батадан асқан сөз бар ма?!
Батадан асқан сөз бар ма?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-баба аманаты мен батаның қадірін жоғары қояды. «Бабадан асқан әз бар ма» дегені — ата...
Жаратқанның назары
Не жақсыға , не жалғызға түседі .
Не жақсыға , не жалғызға түседі .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Жаратушының назары біреудің жақсы ісіне немесе жалғыздың, қорғансыздың...
Күнәсін мойындағанды Құдай да кешіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз қатесін жасырмай, ашық мойындауы үлкен ізгілік екенін білдіреді. Тура мағынада...
Кісісі буынып өлген үйде,
Жіпті ауызға алмайды.
Жіпті ауызға алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қайғы-қасірет келген үйде орынсыз сөз айтып, күлкі араластырып, жеңіл мінез көрсету дұрыс...
Жақсы кемітпейді де, кемсітпейді де.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам өз қадірін көрсету үшін біреуді төмендетпейді, кем көрмейді, қорламайды. Оның жақсылығы...
Жамандық жасырылмас.
**Негізгі мағынасы** «Жамандық жасырылмас» деген мақалдың тура мағынасы — жаман іс қанша бүркелсе де, түбі ашылады. Аста...
Кедейдің бақыты үкіде, үкінің кілті көкте.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу көрінгенімен, астарында кедей адамның бағы, ырысы өз қолын...
Пайғамбардың қасында шадияр кісі ме
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пайғамбардың қасында оның дәрежесіне тең, оған қарсы тұрар адам болмайд...
Емшекті ана береді ,
Несібені Алла береді.
Несібені Алла береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ананың балаға ең алғашқы қорегін, яғни сүтін беретінін айтады. Ал адамның өмірдегі ырысы,...
Сақалыңа сенбе,
Ар-ожданыңа сен.
Ар-ожданыңа сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісіне, жасына не беделіне емес, ішкі тазалығы мен адамгершілігіне сен...
Сараңдық соңы - арамдық.
**Негізгі мағынасы** Сараңдық адамды тарылтады: өз пайдасын ғана ойлаған кісі бірте-бірте әділ жолдан тайып, өтірікке, қ...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.