Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
101.9K
Қаралым
180
Орташа
Сұрыптау:
Кедейдің бақыты үкіде, үкінің кілті көкте.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу көрінгенімен, астарында кедей адамның бағы, ырысы өз қолын...
Ас атасы - нан,
Сөз атасы - абыз.
Сөз атасы - абыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі үлкен құндылықты қатар қояды: ас пен сөз. «Ас атасы - нан» дегені — нанның тіршілікте...
Алла ісінде арман жоқ,
Табылған сөзде жалған жоқ.
Табылған сөзде жалған жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды шындыққа, тәубеге және сенімге шақырады. Бірінші жолда Алланың ісінде, яғни Жарату...
Садақаның асын сарқып іш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — садақа ретінде берілген асты толық тауысып ішу, оны қадірлеу. Астарлы...
Шүкіршілік қылғанның ырысы артық.
**Негізгі мағынасы** Шүкіршілік қылған адамның ырысы молаяды деген сөз. Яғни барға қанағат етіп, алған несібесіне разы б...
Пайғамбардың қасында шадияр кісі ме
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пайғамбардың қасында оның дәрежесіне тең, оған қарсы тұрар адам болмайд...
Берейін десе , Құдайда қазына көп .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: Құдайдың қазынасы көп, яғни Оның беретін ырысы мен несібесі шексіз. Ас...
Жалған ісі ақыретке кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өтірікке, алдауға, әділетсіз іске құрылған әрекет ұзаққа бармайды, түбі...
Көл байлығынан көңіл байлығы қымбат.
**Негізгі мағынасы** Көлдің байлығы — көзге көрінетін, сыртқы дүниелік молшылық. Ал көңіл байлығы — адамның пейілі, жома...
Басқа салса Алла,
Не көрмейді пенде.
Не көрмейді пенде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына түскен ауыртпалықты, сынақ пен қиындықты сабырмен көтеру керегін білдіреді...
Құдай бергеннің тоқтысын Қыдыр бағады.
**Негізгі мағынасы** Құдай бергеннің тоқтысын Қыдыр бағады деген мақалдың тура мағынасы — Алла несібе еткен малдың, дәул...
Сараңдық соңы - арамдық.
**Негізгі мағынасы** Сараңдық адамды тарылтады: өз пайдасын ғана ойлаған кісі бірте-бірте әділ жолдан тайып, өтірікке, қ...
Жаманға қарғыс болмаса, алғыс тимейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман істі не жаман адамды айыптамаса, жақсы сөз де, алғыс та естілмей...
Шынға жерік - сырға берік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықты сүйетін, тура сөзді қадірлейтін адам уәдеге де, сенімге де берік болатынын білді...
Бекерден Тәңірім безер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, ал астарлы мәні өте терең: Тәңірі адамды бекерден-бекер сырт...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
Адамгершілігі ниетінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы сыртқы көрінісінен ғана емес, ішкі дүниесінен танылатынын айтады. «Ұя...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.