Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.1K
Қаралым
228
Орташа
Сұрыптау:
Мол берсең молда да бәйек болады.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы — біреуге мол, көп сый-сияпат, пайда не жағдай жасалса, соған қызмет ететін...
Күнәсін мойындағанды Құдай да кешіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз қатесін жасырмай, ашық мойындауы үлкен ізгілік екенін білдіреді. Тура мағынада...
Құдаңа бола Құдайыңнан айырылма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық, құдандалық немесе адаммен арадағы сыйластық үшін өз ар-ожданынан, сенімінен, дұр...
Жақсылыққа жамандықты
Әр кісі қылар,
Жамандыққа жақсылықты
Ер кісі қылар.
Әр кісі қылар,
Жамандыққа жақсылықты
Ер кісі қылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің екі түрлі өлшемін көрсетеді. Жақсылық көргенде жамандық жасау — көп адамны...
Ұяттан безген арын саудаға салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұятты жоғалтқан адам ар-намысын да оңай құрбан ететінін айтады. Тура мағынасында — адам ұ...
Құдай бергеннің тоқтысын Қыдыр бағады.
**Негізгі мағынасы** Құдай бергеннің тоқтысын Қыдыр бағады деген мақалдың тура мағынасы — Алла несібе еткен малдың, дәул...
Алланың өзі де рас , сөзі де рас .
**Негізгі мағынасы** Алланың бар екені де, Оның сөзі мен әмірі де ақиқат деген ой айтылады. Бұл сөз адамды күмәннан арыл...
Берейін десе , Құдайда қазына көп .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: Құдайдың қазынасы көп, яғни Оның беретін ырысы мен несібесі шексіз. Ас...
Алланың бір аты - шындық .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шындықты айту, ақиқатқа жүгіну Алланың қасиетті сипатына жақын, ең би...
Алла ісінде арман жоқ,
Табылған сөзде жалған жоқ.
Табылған сөзде жалған жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды шындыққа, тәубеге және сенімге шақырады. Бірінші жолда Алланың ісінде, яғни Жарату...
Сұлуынан жылуы.
**Негізгі мағынасы** «Сұлуынан жылуы» деген мақал сыртқы көріністен гөрі ішкі мейірім мен адамдық қасиет қымбат екенін...
Қолдан Құдай жасалмайды.
**Негізгі мағынасы** «Қолдан Құдай жасалмайды» деген мақал адамның өз қолымен шынайы құдай жасап ала алмайтынын, яғни ж...
Мүләйімсіген молдадан қаш,
Ала шұбар жыланнан қаш.
Ала шұбар жыланнан қаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай момын, сыпайы, жуас көрінген адамның бәріне бірдей сене бермеу керек екенін ескер...
Шүкіршілік қылғанның ырысы артық.
**Негізгі мағынасы** Шүкіршілік қылған адамның ырысы молаяды деген сөз. Яғни барға қанағат етіп, алған несібесіне разы б...
Иманды адам айт күні өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал иманды, ар-ожданды адам үшін айт күнінің орны бөлек екенін білдіреді. Тура мағынасында ол...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.