Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
102.2K
Қаралым
181
Орташа
Сұрыптау:
Молданың қылғанын қылма, айтқанын қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісі мен сөзі екі бөлек болуы мүмкін екенін ескертеді. Яғни, біреудің әр қадамын қ...
Ғайыптан тапқан алтыннан,
Ақсақалдың батасы артық.
Ақсақалдың батасы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аяқ астынан, күтпеген жерден табылған алтыннан да ақсақалдың батасы қ...
Дүниеде тек Құдай мұңсыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дүниеде ешбір адам, жан иесі толық мұңсыз, уайымсыз болмайды; тек Құда...
Кәрі орыс мұсылман болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында қартайған адамның мінез-құлқын, сенімін не әдетін түбегейлі өзгерту қиын...
Сұлулық жерден өніп, көктен жауады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сұлулықтың, көркемдік пен әсемдіктің екі бастауы бар екенін аңғартады. Бір жағынан, сұлу...
Сараң үйге кісің түспесін,
Парақорға ісің түспесін.
Парақорға ісің түспесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сараңдық пен парақорлық сияқты жаман мінездерінен сақ болуды ескертеді. Тура мағы...
Құдай - біреу , кезек - екеу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдай жалғыз, ал адамның өміріндегі кезек, сын, несібе, қуаныш пен қай...
Пенденің сұрағаны болмайды,
Алланың қалағаны болады.
Алланың қалағаны болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бар тілегі бірден орындала бермейтінін, өмірдің ақыры адам қалауымен емес, Құдайд...
Ит арамды,
Тентек Құдайды танымайды.
Тентек Құдайды танымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі тәрбиесі мен мінезіне ишара етеді. Тура мағынасында «арам» нәрсеге үйір, лай...
Адал сөз айнымайды.
**Негізгі мағынасы** Адал сөз айнымайды дегеніміз — шын айтылған, ниеті таза сөз өз мәнін жоғалтпайды, бұрмаланбайды, се...
Жылылық - күннен, мейірімділік - адамнан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша күн жерге жылу береді, ал адам жүрегінен мейірім төгеді. Астарлы...
Ақсақалдың назасына қалма,
Сақалының ағы ұрады.
Патшаның жазасына қалма,
Өзі ұрмаса, астындағы тағы ұрады.
Сақалының ағы ұрады.
Патшаның жазасына қалма,
Өзі ұрмаса, астындағы тағы ұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды үлкеннің көңілін қалдырмауға, әділетті биліктен сақ болуға үндейді. Ақсақалдың наз...
Арлану - ақылдың ісі.
**Негізгі мағынасы** Арлану — адамның өз ісіне, сөзіне, мінезіне сын көзбен қарап, ар-ұятты жоғары қоюы. Бұл мақал тура...
Қайырымдылық жасасаң,
Қайырын өзің көресің.
Қайырын өзің көресің.
**Негізгі мағынасы** Қайырымдылық жасалған жақсылықтың өтеуі міндетті түрде қайтып келетінін білдіреді. Тура мағынасында...
Бата - бастан, су - аяқтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бата адамға ең алдымен басынан, яғни жоғарыдан беріледі, ал су төменнен...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
Адамгершілігі ниетінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы сыртқы көрінісінен ғана емес, ішкі дүниесінен танылатынын айтады. «Ұя...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.