Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.2K
Қаралым
229
Орташа
Сұрыптау:
Арамдық қып ішкен ас,
Ішіңе барып, болар тас.
Ішіңе барып, болар тас.
**Негізгі мағынасы** Арам жолмен табылған немесе біреудің ақысына, обалына қалған ас адамның бойына сіңіп, береке бермей...
Діннен безсең де, елден безбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дін жолынан алыстауы мүмкін екенін, бірақ туған елінен, жұртынан, халқы мен ортас...
Тәнім - жаным садағасы,
Жаным - арым садағасы.
Жаным - арым садағасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең қымбат құндылықтарын сатылы түрде көрсетеді: алдымен тән, одан да қымбат жан,...
Беттің арын белбеуге түйме.
**Негізгі мағынасы** «Беттің арын белбеуге түйме» деген мақал адамның абыройын, ұятын, намысын ешқашан төмендетпе, қорл...
Жақсыға жанас, жаманнан адас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамға жақында, жаман кісіден аулақ жүр деген ой. Астарлы мағын...
Дін тазасын ой табар.
**Негізгі мағынасы** «Дін тазасын ой табар» деген мақал адамның иман, сенім, дұрыс жол туралы шынайы түсінігі ойлану, із...
Шындық - шипа, өтірік - дерт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шын сөздің адамға пайда әкеліп, көңілді түзететінін, ал өтіріктің керісінше жанға да, ел...
Адал ниет аздырмайды,
Арамдық бойды жаздырмайды.
Арамдық бойды жаздырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тура жолдан тайдырмайтын күш — адал ниет екенін айтады. Егер ойың да, ісің де таза...
Анығын айту - адалдық,
Ала сөйлеу - арамдық.
Ала сөйлеу - арамдық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықты тура айту адамның адалдығын көрсететінін, ал сөзді бұрмалап, екіұшты сөйлеу арам...
Тұттаған сөзді қолдаған,
Мұхаммедке үмбет емес.
Мұхаммедке үмбет емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді жай ғана қайталап, оны сынамай қабылдай беретін адамды құптамайды. «Тұттаған сөз» —...
Құдай - бір , Құран - рас .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Алла бір, ал Құранның ақиқаттығына сену. Астарлы мағынасы — мұсылман а...
Тазалық - иманның жартысы.
**Негізгі мағынасы** «Тазалық - иманның жартысы» деген мақалдың тура мағынасы — адамның дене, киім, үй-жай тазалығын са...
Шала молда шарт етер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, білімді көрінгенімен, шын мәнінде ілімі таяз, білігі толық емес адамның к...
Ождан - екі өмірдің азығы.
**Негізгі мағынасы** Ождан — адамның ішкі ар-ұяты, дұрыс пен бұрысты айыратын рухани таразысы. Бұл мақал тура мағынасынд...
Әулие де қасындағысын қолдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тіпті әулие, яғни өте қасиетті, биік рухани деңгейдегі адам да қасында...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.