Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.2K
Қаралым
229
Орташа
Сұрыптау:
Тірі адамның наласынан
Аруақтың наласы жаман .
Аруақтың наласы жаман .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тірі адамның қарғысы мен наласының өте ауыр, қауіпті екенін білдіреді. Адамның көзі тірі...
Өмір барда қаза бар.
**Негізгі мағынасы** «Өмір барда қаза бар» деген мақалдың тура мағынасы — адам тірі жүрген жерде өлім де бар, яғни өмір...
Ант бұзған оңбайды,
Салт бұзған сорлайды.
Салт бұзған сорлайды.
**Негізгі мағынасы** Ант бұзған адамға сенім жоғалады, өйткені берген сөзінен тайған кісі өз абыройын да, ел ішіндегі бе...
Әулие әуелі өзін жарылқасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның алдымен өз ісін, өз жағдайын реттеуі керегін білдіреді. Тура мағынасында «әулие»...
Отыз күн оразаның бір айты бар,
Әр қылған жақсылықтың бір қайтуы бар.
Әр қылған жақсылықтың бір қайтуы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің өтеуі болатынын айтады. Тура мағынада, оразаның отыз күні өтіп, соңында айт мере...
Зекетсіздің малы арам,
Тілсіздің дауы арам.
Тілсіздің дауы арам.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — зекет бермеген малдың берекесі жоқ, ал тілін таппай, сөзге тоқтамайтын...
Ашу - ақылдың дұшпаны,
Нәпсі - иманның дұпшаны.
Нәпсі - иманның дұпшаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ашуға ерік бермеуге, нәпсіні тыйып, сабыр мен парасатты жоғары қоюға үндейді. Тура...
Ұят бар жерде иман бар.
**Негізгі мағынасы** «Ұят бар жерде иман бар» деген мақал адамның ішкі ар-ожданын, тәрбиесін, адамгершілігін көрсетеді....
Баталы құлға бақ қонар.
**Негізгі мағынасы** Баталы құлға бақ қонар дегені — үлкеннің ақ батасы тиген, ниеті таза, еңбегі мен әрекеті дұрыс адам...
Табиғат - тал бесік.
**Негізгі мағынасы** «Табиғат - тал бесік» деген мақал адам баласының өмірі табиғаттан басталатынын білдіреді. Тал бесі...
Қол қолды табар,
Шариғат жолды табар.
Шариғат жолды табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жалғыз қалмай, өзіне лайық серік, тірек немесе бағыт табатынын білдіреді. Тура ма...
Тумақ хақ, өлмек хақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам да, тірі жан да дүниеге келеді, уақыт келгенде өмірден өтеді деге...
Пейілсіз берген ас кешке жетпес,
Пейілді берген ас естен кетпес.
Пейілді берген ас естен кетпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дастарқаннан берілген ас, егер пейілсіз, көңілсіз, амалсыз берілсе, он...
Тізеден келер суға белден тәубе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қиындыққа тап болғанда шүкіршілік етіп, сабыр сақтауы керегін білдіреді. Тура мағ...
Арық көңіл - жарық.
**Негізгі мағынасы** Адамның көңілі кең, ниеті таза, пейілі ақ болса, оның ішкі әлемі нұрланып тұрады деген ой айтылады....
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.