Ел туралы 445
Ел туралы мақал-мәтелдер Отан, бірлік, елдік рух пен халықтың тәлімін қысқа да нұсқа жеткізеді.
445
Мақал-мәтел
114.7K
Қаралым
257
Орташа
Сұрыптау:
Діннен безсең де, елден безбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дін жолынан алыстауы мүмкін екенін, бірақ туған елінен, жұртынан, халқы мен ортас...
Ел ағыны мен су ағыны тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі қозғалыс пен өмір ағысын су ағынымен салыстырады. Тура мағынада өзен қалай то...
Қатардан ассаң да, халықтан аспақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қанша биікке көтерілсе де, қатарластарынан озып шықса да, халықтың...
Қарамықтың дәні болғанша,
Бидайдың сабаны бол.
Жаман елдің жақсысы болғанша,
Жақсы елдің жаманы бол.
Бидайдың сабаны бол.
Жаман елдің жақсысы болғанша,
Жақсы елдің жаманы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жеке беделінен гөрі, жақсы орта мен қадірлі жұрттың ішінде болуды жоғары қояды. Т...
Құлан өз қағынан жерімейді.
**Негізгі мағынасы** Құлан өз қағынан жерімейді деген мақалдың тура мағынасы — құлан туған, өскен жерін тастап кетпейді,...
Қара жерді жамандама,
Қайтып сонда барарсың.
Қауым елді жамандама,
Қарғысына қаларсың.
Қайтып сонда барарсың.
Қауым елді жамандама,
Қарғысына қаларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қара жерді де, қауымды елді де жамандамауды ескертеді. Тура мағынасында: жерді жам...
Қыз келіннен ғибрат алсын,
Ұл елінен ғибрат алсын.
Ұл елінен ғибрат алсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас ұрпаққа өнеге қайдан алуы керегін меңзейді. Қыз бала келіннің іс-әрекетіне қарап, иба...
Хан кетсе - құт, келсе - жұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билігі әлсіз, әділетсіз немесе елге пайдасынан зияны көп басшы туралы айтады. Тура мағына...
Өмір арты - бала,
Құлдық арты - өлім.
Құлдық арты - өлім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің жалғасы, адам ғұмырының мәні бала арқылы көрінетінін айтады. «Өмір арты – бала» д...
Пана болар елің болсын,
Табан тірер жерің болсын.
Табан тірер жерің болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өмірде сүйеніш болатын елдің, туған жұрттың және тұрақтайтын жердің қадірін айтады...
Ханды Құдай ұрғаны - халқымен жау болғаны.
Биді Құдай ұрганы - билігі дау болғаны.
Биді Құдай ұрганы - билігі дау болғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билік иесінің ең үлкен қателігі — өз халқына қарсы шығуы екенін айтады. Хан да, би де елд...
Жақсы - елдің мақтаны,
Жұпар гүл - жердің мақтаны.
Жұпар гүл - жердің мақтаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адамның ел ішіндегі ең қымбат, ең құрметті тұлға екенін айтады. Тура мағынасында «ж...
Хан көп болса, жау көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір елде немесе ортада хан, басшы, әмірші көп болса, елдің берекесі кет...
Елге дұшпан жерге сыймас,
Жерге дұшпан елге сыймас.
Жерге дұшпан елге сыймас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — елге жау болған адамға ол елдің жері де, тынысы да тар келеді; ал жерг...
Хан табылар, қараша табыла бермес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ел ішінен хан да табылады, бірақ қарапайым, адал, көптің қамын ойлайтын...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді.
**Негізгі мағынасы** Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді деген мақал үйге кірген кішкентай да, зиянсыз жәндікті жақсылықтың бел...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
«Ел туралы» мақал-мәтелдер қазақтың елдік санасын, Отанға сүйіспеншілігін, бірлік пен татулықтың қадірін айқын бейнелейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер халықтың ғасырлар бойғы тәжірибесінен туған ой-тұжырымды ықшам түрде жеткізіп, ел мен жердің қасиетін ұғындырады.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.