Ел туралы 445
Ел туралы мақал-мәтелдер Отан, бірлік, елдік рух пен халықтың тәлімін қысқа да нұсқа жеткізеді.
445
Мақал-мәтел
114.8K
Қаралым
257
Орташа
Сұрыптау:
Ит арық болса - ауылдың намысы.
**Негізгі мағынасы** Ит арық болса, ол бір ғана үйдің емес, тұтас ауылдың жай-күйін танытады. Мақалдың тура мағынасы —...
Ауласы бірдің ауасы бір.
**Негізгі мағынасы** Ауласы бірдің ауасы бір деген мақалдың тура мағынасы — бір аулада, бір қоныста тұрған адамдар бір а...
Ердің жақсысы елімен ойласады,
Әйелдің жақсысы ерімен ойласады.
Әйелдің жақсысы ерімен ойласады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер-азамат пен әйелдің ең жақсы қасиеті — жеке басының қамын ғана емес, отбасы мен елдің м...
Үйдің басын қатын қосар,
Елдің басын батыр қосар.
Елдің басын батыр қосар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үй ішіндегі тірліктің тізгінін әйел ұстайтынын, ал елдің, жұрттың тағдырын ерлік пен намы...
Қатыныңа құл болмасаң,
Үй болмайсың.
Халқыңа құл болмасаң,
Би болмайсың.
Үй болмайсың.
Халқыңа құл болмасаң,
Би болмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отбасыңда да, еліңде де өз орныңды біліп, жауапкершілікпен қызмет етпе...
Келелі елде қаңлы бар,
Қаңлыны хан көтерер.
Қаңлыны хан көтерер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұйымшыл, берекелі ел ішінде қаңлы руы да бар, сол елдің ішінде қаңлының...
Ел жаусыз болмас,
Жер таусыз болмас.
Жер таусыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел мен жердің тыныштығы әрдайым сынға түсіп отыратынын білдіреді. Тура мағынасында, қай...
Өсетін елдің қарты қазына болар,
Өспейтін елдің қарты қазымыр болар.
Өспейтін елдің қарты қазымыр болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы мен қарттардың қадірін байланыстырып тұр. Ел өсіп-өнсе, ақыл-кеңесі бар, к...
Он адам жүрген жерде із,
жүз адам жүрген жерде соқпақ,
мың адам жүрген жерде жол қалады.
жүз адам жүрген жерде соқпақ,
мың адам жүрген жерде жол қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп адамның бір бағытта, бір мақсатпен жасаған ісі ізсіз қалмайтынын білдіреді. Тура мағы...
Туған жердің түтіні күйесіз.
**Негізгі мағынасы** Туған жер адамға қашанда ыстық, қымбат әрі қадірлі. Бұл мақалдың тура мағынасы — өз үйіңнің, өз өлк...
Кісі елінде күркірегенше, өз еліңде дүркіре.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған елдің қадірін біл, өз жеріңде еңбек етіп, абырой тап деген ой айтады. Тура мағынасы...
Құдайдың қарғысына ұшырасаң да,
Халықтың қарғысына ұшырама.
Халықтың қарғысына ұшырама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең ауыр жаза — халықтың қарғысы, яғни көптің наразылығы мен теріс батасы екенін ес...
Басқа бақ жарасады,
Батырға жақ жарасады.
Аталы ерден би туса,
Халық пайдасына жанасады.
Батырға жақ жарасады.
Аталы ерден би туса,
Халық пайдасына жанасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр нәрсе өз орнымен, өз сәнімен жарасады деген ойды білдіреді. Астарлы...
Ырыстан ынтымақ озар.
**Негізгі мағынасы** Ырыс та, байлық та, береке де адамға жалғыз өзі толық қуаныш әкелмейді. Ал ынтымақ бар жерде тірлік...
Көп қайда болса, Құдай сонда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қай жерде көпшілік, халық жиылып отырса, сол жерде Құдайдың назары, бе...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді.
**Негізгі мағынасы** Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді деген мақал үйге кірген кішкентай да, зиянсыз жәндікті жақсылықтың бел...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
«Ел туралы» мақал-мәтелдер қазақтың елдік санасын, Отанға сүйіспеншілігін, бірлік пен татулықтың қадірін айқын бейнелейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер халықтың ғасырлар бойғы тәжірибесінен туған ой-тұжырымды ықшам түрде жеткізіп, ел мен жердің қасиетін ұғындырады.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.