«Тозған елді там жияр.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Тозған елді там жияр» деген мақал елдің еңсесі түскен, бірлігі бұзылған, шаруасы шашылған кезде оны қайта жинайтын күш — ұйымшылдық пен ортақ әрекет екенін білдіреді. Тура мағынасында «там жию» — құлаған, ескі үйді жөндеп, қайта тұрғызу. Астарлы мағынада бұл — тозған жұртты, әлсіреген қауымды ақылмен, ынтымақпен, еңбекпен қайта түзету. Яғни елдің берекесі кетсе, оны сөзбен емес, бірігіп іс қылу арқылы орнына келтіруге болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тозған ел» — қиындық көрген, іргесі сөгіле бастаған қауымның бейнесі. Ал «там жию» — тек үй салу емес, елдің рухын, берекесін, тіршілігін жинау деген символдық ұғым. Там — берік құрылыс, тұрақтылық белгісі. Демек, ел де сол там сияқты берік іргемен ғана тұрады. Егер іргесі босаса, оны қайта бекіту керек.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал қазіргі заманда да өзекті: ұжымда, ауылда не отбасында қиындық туғанда, адамдар бір-біріне тірек болып, мәселені бірігіп шешуі қажет. Мысалы, ауыл мектебінің ғимараты ескісе, ата-ана, мұғалім, әкімдік және ауыл жастары жұмылып, жөндеу жұмыстарын атқарса, сол — «тозған елді там жиюдың» қазіргі көрінісі.