Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
75.6K
Қаралым
263
Орташа
Сұрыптау:
Баталы батыр арымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батыр адамға берілген бата оның жолын ашып, беделін түсірмейді, керісі...
Алысқан жауға арқаңды көрсетпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаумен бетпе-бет келгенде именіп, әлсіздік танытпа, кері шегінбе, қарсы тұра біл дегенді...
Батыр өлмейді, мерт болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батыр адам да адам болғандықтан, өмірден өтеді, яғни мерт болады. Біра...
Екі тұйғын жабылса қаздың соры.
**Негізгі мағынасы** Екі тұйғын жабылса қаздың соры деген мақалдың тура мағынасы — екі жыртқыш құс бірігіп аңға түссе,...
Жаудан құр қайтқанша, жаралы қайт.
**Негізгі мағынасы** Жаудан құр қайтқанша, жаралы қайт деген сөздің тура мағынасы — шайқасқа кіргенде ештеңе істемей, бо...
Ана баласын арыстанның ауызынан алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ана махаббатының шексіз күшін білдіреді. Тура мағынада ана өз баласын қандай да бір қатер...
Жолбарыстың артында тері,
Батырдың артында елі қалады.
Батырдың артында елі қалады.
**Негізгі мағынасы** Жолбарыс өлсе, артында оның терісі қалады; ал батыр елін қорғап, халық жадында аты мен ісі қалады....
Ерден ердің қаупі бар.
**Негізгі мағынасы** «Ерден ердің қаупі бар» деген мақал батыл, намысты, қайсар адаммен бетпе-бет келгенде сақ болу кер...
Жалаң аттың жалымен,
Жалаң қылыш жүзімен.
Жалаң қылыш жүзімен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау, қауіпті жағдайда адам қолда бардың бәріне сүйеніп, тез әрі батыл әрекет етуі...
Рух пен намыс - егіз.
**Негізгі мағынасы** «Рух пен намыс - егіз» деген мақал адам бойындағы ішкі күш пен ар-намыстың бір-бірінен ажырамайтын...
Арыстандай әлің болса,
Түлкідей айлаң болсын.
Түлкідей айлаң болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға күш-қуат қана емес, ақыл мен айланы да қатар ұстау керек екенін меңзейді. Тура мағ...
Айға шапқан арыстанның
ашуына болайын,
Жауға шапқан батырдың
тасуына болайын,
Үйде қалған қорқақтың,
сасуына болайын.
ашуына болайын,
Жауға шапқан батырдың
тасуына болайын,
Үйде қалған қорқақтың,
сасуына болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлік пен қайсарлықты мадақтайды. Тура мағынасында айға шапқан арыстан да, жауға шапқан б...
Қорқақ ер болмайды,
Қола зер болмайды.
Қола зер болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақ адамның ер азаматқа лайық биік қасиетке жете алмайтынын білдіреді. Тура мағынада «...
Арғымақтың тұяғы,
Тасты басса, кетілер,
Сазды басса, жетілер.
Тасты басса, кетілер,
Сазды басса, жетілер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал арғымақтың аяқ алысы мен серпінін үлгі етіп, жүйрік, талапты адам қай ортада жүрсе де ілг...
Тұйғынның ілуі артық.
**Негізгі мағынасы** Тұйғын — қыран құс, ал ілуі — олжаға түсуі, іліп әкетуі деген ұғым. Мақалдың тура мағынасы бойынша,...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Батыр туса - ел ырысы,
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, батыр дүниеге келсе, елге қуаныш пен қорған болады; жаңбыр жаус...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.