Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
60.2K
Қаралым
209
Орташа
Сұрыптау:
Ердің аты көлдей, өзі шөлдей.
**Негізгі мағынасы** Ер азаматтың аты мен даңқы сырт көзге көлдей үлкен, кең көрінгенімен, өз басы кедей, таршылықта өмі...
Жан аяр жау жеңе алмас,
Еріншек егін еге алмас.
Еріншек егін еге алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі — жаудан қорқып, жанын ғана ойлаған адам қиындыққа төтеп...
Қыран күнге қараса да, кірпігін қақпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыран құс күнге тік қараса да, көзін сығымдап, кірпігін қақпайды деге...
Қорқау қасқырға жем болғанша,
Арыстанға жем бол.
Арыстанға жем бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіз, қорқақ қасқырға жем болғаннан гөрі, күшті арыстанға жем болу жақ...
Жауды көрсе, ердің жүзі қызарар ,
Жауға кірсе, жердің жүзі қызарар.
Жауға кірсе, жердің жүзі қызарар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің намысы мен жауапкершілігін суреттейді. Тура мағынасында, жауды көргенде ердің...
Бай тоқ болмас,
Батыр аш болмас.
Батыр аш болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бай адамның қолында мал-мүлік көп болса да, ол ешқашан толық то...
Қарабет болып қашқаннан
Қайрат көрсетіп өлген артық.
Қайрат көрсетіп өлген артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақтық пен арсыздықтан көрі, намысты қолдан бермей, қайрат танытып күрескенді жоғары қ...
Ез, езден без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ез адамнан, яғни жігерсіз, қорқақ, намыссыз кісіден аулақ бол деген сө...
Ер жігіт бір өледі,
Қорқақ мың өледі.
Қорқақ мың өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ер адам бір-ақ рет өледі, ал қорқақ адам қауіптеніп, үрей құшағында қа...
Қазанат қамшы салдырмайды.
**Негізгі мағынасы** «Қазанат қамшы салдырмайды» деген мақалдың тура мағынасы — жүйрік, бапты атқа қамшы жұмсаудың қаже...
Жүйріксіз шабан болмас.
**Негізгі мағынасы** Жүйріксіз шабан болмас деген мақалдың тура мағынасы — бәйгеге түсетін жүйрік ат болмаса, оның қасы...
Атты батыр атсыз жатыр.
**Негізгі мағынасы** «Атты батыр атсыз жатыр» мақалы ер жігіттің, батыр адамның негізгі серігі де, күш-қуаты да — аты е...
Жауға қойыңды қалдырсаң да,
Сойылыңды қалдырма.
Сойылыңды қалдырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жау келгенде малды аман сақтап қалу мүмкін болмаса да, қорғанатын қаруы...
Өлімнен қорықсаң, өлерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өлімнен қатты қорыққан адам өзін де, ісін де тежеп, тіршілікте белсенд...
Не ер болып шық,
Не жер болып шық.
Не жер болып шық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екіұдай күйде қалмай, батыл шешімге келуге үндейді. Тура мағынасында «не ер болып...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Батыр туса - ел ырысы,
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, батыр дүниеге келсе, елге қуаныш пен қорған болады; жаңбыр жаус...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.