Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
75.7K
Қаралым
263
Орташа
Сұрыптау:
Жарақтыға жау жолықпас.
**Негізгі мағынасы** «Жарақтыға жау жолықпас» деген мақал тура мағынасында қаруы, қорғанысы бар адамға жау батпайды дег...
Оқ жетпес жерге қылыш суырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз қызбалыққа, өз күшінен тыс іске ұмтылмауға шақырады. Тура мағынасында, қыл...
Елді қорғайтын - ерлер,
Ерлерді тәрбиелейтін - әйелдер.
Ерлерді тәрбиелейтін - әйелдер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің амандығы мен бүтіндігі ер азаматтардың қорған болуына байланысты екенін айтады. Бір...
Бақ-бақ еткен текені,
Қар жауғанда көр.
Батырсынған жігітті,
Жау келгенде көр.
Қар жауғанда көр.
Батырсынған жігітті,
Жау келгенде көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай көпсініп, даурығып жүретін адамның шын бағасы қиын кезде ғана білінетінін айтады....
Қарабет болып қашқаннан
Қайрат көрсетіп өлген артық.
Қайрат көрсетіп өлген артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақтық пен арсыздықтан көрі, намысты қолдан бермей, қайрат танытып күрескенді жоғары қ...
Қылыш түбі - ұрыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қылыштың жүзі, яғни оның ең соңғы мәні — ұрыс, соғыс, қақтығыс. Астарлы...
Байға жалтақ, батырға қошемет көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бай адамға жұрттың көзі түсіп, оған жағуға, сөзін өткізуге тырысатындар...
Құлан ату менің не теңім, киік атпай,
Киік ату менің не теңім, үйде жатпай.
Киік ату менің не теңім, үйде жатпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аңшының құлан не киік ататындай қуаты, ерлігі, мүмкіндігі бола тұра, ү...
Ат үріккен жерінен,
Жігіт қорыққан жерінен шеттейді.
Жігіт қорыққан жерінен шеттейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ат қорыққан, үріккен жеріне қайта жақындамай, одан аулақ жүреді. Астарл...
Арыстан болсаң жау үшін,
Түлкідей болсын әдісің.
Түлкідей болсын әдісің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайсар да батыл болуды, бірақ кез келген іске тек күшпен емес, ақылмен де кірісуді...
Қыран бүркіт асырар ердің даңқын,
Қыран жігіт асырар елдің даңқын.
Қыран жігіт асырар елдің даңқын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың, жігіттің ел алдындағы жауапкершілігін жоғары қояды. Тура мағынасында қыран...
Жігіт жақсысын жолда таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жігіттің жақсы не жаман екенін жол үстінде, сапарда, іс үстінде байқауғ...
Ер қуаты - қаруы.
**Негізгі мағынасы** «Ер қуаты - қаруы» деген мақал ер адамның шын күші оның қолындағы қаруда ғана емес, өз қайратында,...
Жүк ауырын ер көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүктi ер адам көтереді. Астарлы мағынасы — қиын істі, жауапты мін...
Батыр жарқырап жүреді,
Қорқақ қалтырап жүреді.
Қорқақ қалтырап жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батыр адам мен қорқақ адамның мінез-құлқын салыстырады. Батыр кісі қайратты, сенімді, жүз...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Батыр туса - ел ырысы,
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, батыр дүниеге келсе, елге қуаныш пен қорған болады; жаңбыр жаус...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.