Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
147.2K
Қаралым
295
Орташа
Сұрыптау:
Қыз алмаған жігіттің,
Қырық қызда дәмесі.
Қырық қызда дәмесі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйленбеген, қыз алмаған жігіттің әлі де талай қызға көңілі ауып, үміті...
Қыран күнге қараса да, кірпігін қақпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыран құс күнге тік қараса да, көзін сығымдап, кірпігін қақпайды деге...
Ердің аты елменен,
Ел қорғаны ерменен.
Ел қорғаны ерменен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер мен елдің бір-бірінен ажырамайтынын білдіреді. Ер азаматтың абыройы, аты-жөні жеке бас...
Ердің құны - жүз түйе,
Көздің құны - елу тайлақ.
Көздің құны - елу тайлақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның екі қымбат мүшесін салыстыру арқылы айтылған. Тура мағынасында ер адамның құны өт...
Жігітке ерлік те оңай, билік те оңай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің мінезі берік, жүрегі қайратты болса, қандай да бір қиын іс те, жауапты іс те оға...
Ай толғанын білмейді,
Жігіт болғанын білмейді.
Жігіт болғанын білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кейбір өзгерісі сырт көзге бірден байқалмайтынын білдіреді. Айдың толуы қалай бай...
Ердің ері - егеудің сынығы.
**Негізгі мағынасы** «Ердің ері - егеудің сынығы» деген мақал өте ерекше, оқыс адамды білдіреді. Тура мағынасында егеуд...
Құланның құлағында ойнап.
**Негізгі мағынасы** «Құланның құлағында ойнап» деген тіркес адамның өте епті, шебер, жүрдек әрі қиын істі оп-оңай меңге...
Шамасыз батырлық - шарасыз өлім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батылдықтың да шегі болатынын ескертеді. Тура мағынасында, шамадан тыс тәуекелге барып, ө...
Арыстанды арыстандай жігіт алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің еңсесін, қайратын, батылдығын жоғары қояды. Тура мағынасында арыстанды тек ар...
Ер тарықпай молықпас.
**Негізгі мағынасы** Ер адам таршылық көрмей, қиындыққа төзіп, еңбек етпей молшылыққа жете алмайды. Бұл мақал тура мағын...
Қырсыққан жігіт мал таппас,
Адасқан жігіт жол таппас.
Адасқан жігіт жол таппас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қырсықтық пен қате мінездің адамға пайда әкелмейтінін ескертеді. Тура мағынада, қырсыққан...
Ер айтпас, айтса қайтпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің сөзіне берік, уәдесіне тұрақты болатынын білдіреді. Тура мағынасында: нағыз е...
Өршіл рухтан өлмес батыр туады.
**Негізгі мағынасы** Өршіл рухы бар адамнан нағыз батыр, қайсар тұлға қалыптасады. Мұнда тура мағынада батырдың ерлігі а...
Атты батыр атсыз жатыр.
**Негізгі мағынасы** «Атты батыр атсыз жатыр» мақалы ер жігіттің, батыр адамның негізгі серігі де, күш-қуаты да — аты е...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.