Абырой - ердің қанаты,
Ақыл - ойдың суаты.
«Абырой - ердің қанаты, Ақыл - ойдың суаты.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер адам үшін абыройдың орны ерекше екенін, ал ақыл адамның ішкі дүниесін нәрлендіріп, дұрыс жолға бастайтынын айтады. Абырой — тек сыртқы бедел емес, ол адамның ар-намысы, сөзіне беріктігі, ел ішіндегі сыйы. «Ердің қанаты» деуі — абырой болса, адам биіктеп, беделі өседі, ісі оңалады деген ой. Ал «ойдың суаты» — ақыл адамның ойын сусындатып, тереңдетіп, тоқтамға келтіретін күш. Ақыл жоқ жерде ой да қаңғып, шешім де әлсіз болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қанат» — ерді жоғары көтеретін, алға жетелейтін күштің бейнесі. Қанат қалай құсты самғатады, абырой да адамды елге танытады. «Суат» — шөлдеген жанға нәр беретін орын. Мұнда ақыл ойды қоректендіріп, оны таза, мөлдір, пайдалы арнаға түсіреді деген ұғым бар. Яғни, абырой мен ақыл — адамның ең қымбат рухани тіректері.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мансапта, оқуда, отбасында, тіпті әлеуметтік желідегі мінез-құлықта да маңызды. Мысалы, бір маман адал еңбегімен сенімге ие болып, абыройын сақтаса, әр сөзі өтімді болады; ал шешім қабылдарда асықпай, ақылмен әрекет етсе, қателік азаяды.
Aqyl - oıdyń sýaty.