Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
96.6K
Қаралым
193
Орташа
Сұрыптау:
Заманың түлкі болса, бүркіт боп шал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды заманның ығына жығылмай, қиындыққа сай айла мен батылдықты қатар ұстай білуге шақы...
Ер жігіт үйде туып, түзде өлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың өмірі тек үй ішіндегі тыныш тірлікпен шектелмейтінін білдіреді. Тура мағынад...
Ердің ері - егеудің сынығы.
**Негізгі мағынасы** «Ердің ері - егеудің сынығы» деген мақал өте ерекше, оқыс адамды білдіреді. Тура мағынасында егеуд...
Ұлың тентек болса да, зор болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — баланың мінезі бірден жақсы болмаса да, өсіп-жетіліп, елге сөзі өтетін...
Ер тарықпай молықпас.
**Негізгі мағынасы** Ер адам таршылық көрмей, қиындыққа төзіп, еңбек етпей молшылыққа жете алмайды. Бұл мақал тура мағын...
Қыран күнге қараса да, кірпігін қақпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыран құс күнге тік қараса да, көзін сығымдап, кірпігін қақпайды деге...
Батыр - ортақ, бақ - жалқы.
**Негізгі мағынасы** «Батыр - ортақ, бақ - жалқы» деген мақалдың тура мағынасы: батырдың ерлігі мен даңқы бір адамға ға...
Ердің ерлігін білмеген
Құдайдың бірлігін білмейді.
Құдайдың бірлігін білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын қадірін, қасиетін тану үшін оның ісіне, ерлігіне көз жеткізу керек деген ойды...
Елдің елдігі - аузының бірлігі,
Ердің ерлігі - етінің тірлігі.
Ердің ерлігі - етінің тірлігі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, ердің де қадірі бірлікте екенін аңғартады. Бірінші жолда халықтың ел болып ұйыс...
Арыстан болсаң жау үшін,
Түлкідей болсын әдісің.
Түлкідей болсын әдісің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайсар да батыл болуды, бірақ кез келген іске тек күшпен емес, ақылмен де кірісуді...
Ер жігіт бір күнде бір кісілік,
Бір күнде мың кісілік.
Бір күнде мың кісілік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің қадірі мен қуаты жағдайға қарай ашылатынын білдіреді. Кейде адам бір күнде ға...
Ел ұлсыз болмас,
Жер гүлсіз болмас.
Жер гүлсіз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де тірегі бар екенін білдіреді. «Ұл» — ел қорғайтын, еңбек етіп, жұртқа...
Ердің жақсысы елімен ойласады,
Әйелдің жақсысы ерімен ойласады.
Әйелдің жақсысы ерімен ойласады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер-азамат пен әйелдің ең жақсы қасиеті — жеке басының қамын ғана емес, отбасы мен елдің м...
Пышақ болмас жетесіз,
Өзі болған жігіттің
Тегін сұрап не етесіз?
Өзі болған жігіттің
Тегін сұрап не етесіз?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетесіз, яғни ақылы мен өнері таяз адамнан пышақ сияқты өткір, пайдалы нәрсе шықпайтынын...
Ер жігітке өлім бар да, қорлық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың өмірінде қауіп-қатер, сынақ, тіпті өлім де болуы мүмкін екенін айтады. Бірақ...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.