Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
147.2K
Қаралым
295
Орташа
Сұрыптау:
Ер қартайса, еркі кетер,
Әйел қартайса, көркі кетер.
Әйел қартайса, көркі кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасына байланысты өзгеретін табиғи құбылысты астарлап жеткізеді. Тура мағынада е...
Алпыстағы атаңды жыққанша,
Алтыдағы атанды жық.
Алтыдағы атанды жық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алпыс жастағы әлсіз қарияны жығудан гөрі, алты жастағы күшті атанды жы...
Ер белгісі - құнында,
Зер белгісі - пұлында.
Зер белгісі - пұлында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның шынайы белгісі оның атқаратын ісі мен жауапкершілігінде, ал зерек, пысық адамн...
Батыр деген - барақ ит,
Екі қатынның бірі табатын.
Би деген - ақсары ат,
Бүтін елге біреу табатын.
Екі қатынның бірі табатын.
Би деген - ақсары ат,
Бүтін елге біреу табатын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батырлық пен биліктің ел ішіндегі бағасын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында батырды...
Үйленгенше өз ұлын,
Үйленген соң кісі ұлы.
Үйленген соң кісі ұлы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл баланың үйленгенге дейін өз әке-шешесінің жанында ерке, еркін жүретінін, ал үйленгенне...
Жігіт көркі - сақал,
Базар көркі - бақал.
Базар көркі - бақал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің ер азаматқа тән келбеті мен беделі сыртқы сәнмен емес, өзіндік болмысымен таныла...
Тең атаның баласы теңдікке тұрса да,
кемдікке көнбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: текті, жақсы тәрбиелі әкенің баласы өз орнын білсе де, ешқашан төмендет...
Жігіттің жұмсаған күшін сұрама,
Бітірген ісін сұра.
Бітірген ісін сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды істеген еңбегімен бағалау керек екенін айтады. Жігіттің қанша күш жұмсағаны, қанша...
Басқа бақ жарасады,
Батырға жақ жарасады.
Аталы ерден би туса,
Халық пайдасына жанасады.
Батырға жақ жарасады.
Аталы ерден би туса,
Халық пайдасына жанасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр нәрсе өз орнымен, өз сәнімен жарасады деген ойды білдіреді. Астарлы...
Жігітінде жігіт болмаған -
Өмір есесінен құр қалған.
Өмір есесінен құр қалған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жігіт жас кезінде нағыз жігітке тән қасиет көрсетпесе, кейін өмірдің қы...
Заманың түлкі болса, бүркіт боп шал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды заманның ығына жығылмай, қиындыққа сай айла мен батылдықты қатар ұстай білуге шақы...
Жолы болар жігітке
Жолдан жолдас қосылар.
Жолдан жолдас қосылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолы сәтті, ісі оңға басқан жігіттің сапары да жеңіл болып, жол үстінд...
Аты аталмаған жігіттен
Аты аталған төбе артық.
Аты аталған төбе артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты аталмай, елге танылмай жүрген жігіттен аты шыққан, жұртқа белгілі т...
Ер басына күн туса,
Долданар да, тасынар.
Жауын жеңсе жарқырап,
Жауған күндей ашылар.
Долданар да, тасынар.
Жауын жеңсе жарқырап,
Жауған күндей ашылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің нағыз сыны қиын-қыстау кезде білінетінін айтады. Басқа күн туған шақта ол ашу...
Батыр - аңғал, палуан - аптық.
**Негізгі мағынасы** «Батыр - аңғал, палуан - аптық» деген мақал сыртқы күш-қуат пен ішкі байыптың бірдей бола бермейті...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.