Айбынды салтын ел бұзбас,
Адамдық антын ер бұзбас.

Күнде бір мақал

«Айбынды салтын ел бұзбас, Адамдық антын ер бұзбас.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Өзін сыйлайтын ел ата-бабадан келе жатқан айбынды салтын бұзбайды, ал шын ер адамдық антына — берген уәдесіне, адамгершілік парызына — опасыздық жасамайды. Мақал ел мен ердің беріктігін қатар қояды: елдің тұтастығы салтына, ердің абыройы антына адалдығымен өлшенеді. Салтынан айныған ел өз келбетін жоғалтады, антынан тайған ер сенімнен айырылады. Мұнда «адамдық ант» — тек ресми ант емес, адам болып туғанның моральдық міндеті де.

Образдар мен теңеулер

«Айбынды» — айбары бар, сес көрсететін, құрмет тудыратын. Салт — ұрпақтан ұрпаққа берілген тәртіп, жөн-жоралғы: қонақ күту, үлкенді сыйлау, ас беру. Ант — қасиетті нәрсемен куәландырылған берік уәде, оны бұзу ауыр күнә саналған. Мақалда «ел — ер», «салт — ант», «бұзбас — бұзбас» қатарлары қатар тұрып, жеке адам мен бүкіл халықтың адалдығын бір өлшемге салады.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақал ұлттық дәстүрді, берілген сөзді құрметтеу туралы әңгімеде, тәрбие сағатында, той-жиындағы тілекте айтылады. Интонациясы салтанатты, байсалды. Мысалы, әскерге аттанған жігіттерді шығарып салғанда ақсақал: «Айбынды салтын ел бұзбас, адамдық антын ер бұзбас. Антқа адал болыңдар», — дейді. Дәстүрдің ескірген, адамға зиян тұсын қорғау үшін бұл мақалды дәлел ету орынсыз.

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылда ас беру кезінде жастар ескі жоралғыны ұмытып, ақсақалдардан сұрады. Қария дәстүрдің мәнін түсіндіріп, мақалды айтты.
— Жас дәрігер ауруханада ант қабылдаған күні атасы оған мақалдың екінші жолын айтып, адамдық анттың салмағын түсіндірді.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Айбынды салтын ел бұзбас, Адамдық антын ер бұзбас. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Aıbyndy saltyn el buzbas,
Adamdyq antyn er buzbas.