Ас туралы 105
«Ас туралы» мақал-мәтелдер тағамның қадірін, қонақжайлық пен ырыс-берекені дәріптейді.
105
Мақал-мәтел
17.8K
Қаралым
169
Орташа
Сұрыптау:
Басытқыға бал ішкен,
Сусынына шай ішкен.
Сусынына шай ішкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дастарқандағы талғамын, астың ретімен желінетінін білдіреді. Тура мағынасында бас...
Бір ас бір асқа орын береді.
**Негізгі мағынасы** «Бір ас бір асқа орын береді» деген мақалдың тура мағынасы — бір рет ішілген не желінген ас келесі...
Жер асыңнан жемес асың көп болсын.
**Негізгі мағынасы** «Жер асыңнан жемес асың көп болсын» деген сөз адамның ырысы мен несібесі мол болсын деген тілек бі...
Ас ішсең, атауыңдай іш,
Ауырсаң, мұрттай ұш.
Ауырсаң, мұрттай ұш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның асқа, тамаққа немқұрайлы қарамай, оны өз орнымен, қадірін біліп жеу керегін ескер...
Жазғы күннің саясы -
сапырулы қымыз, салқын үй.
сапырулы қымыз, салқын үй.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаздың ыстық күнінде адамға ең керегі — көлеңке, салқын орын және шөлді қандыратын қымыз...
Жазғы етте жасық жоқ,
Қымыз аста қасық жоқ.
Қымыз аста қасық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаздың берекелі, мол мезгіл екенін меңзейді. Жазда ет те, қымыз да көп болады, сондықтан...
Қонақты сөзбен тойғыза алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонаққа тек жылы сөз айтып қою жеткіліксіз екенін білдіреді. Қазақ ұғымында қонақты құрме...
Біздің үйде де қонақтың ырыздығы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге келген қонаққа арналған несібе, дәм-тұз сол үйде де бар деген сөз...
Тас, тасты жібітер - ас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қатты тастың өзін де уақыт өте жұмсартатын – ас, яғни тағам. Ас...
Желіні сау қосаққа жүрмейді,
Құр табаққа бата жүрмейді.
Құр табаққа бата жүрмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — желіні сау, яғни сүтті малдың желіні бос күйінде емес, қосақта тұрған...
Нан мен тұздан үлкен тағам жоқ.
**Негізгі мағынасы** Нан мен тұздан үлкен тағам жоқ деген мақалдың тура мағынасы — адамға ең керек, ең қарапайым ас осы...
Асы жоқ үйге ит те кірмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйде ас-су, дәм болмай, дастарқан жайылмаса, оған ит те жоламайды. Аста...
Кедей нан тапса, ыдысын таппас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тұрмысы төмен, күнкөрісі ауыр адам бір қиындықты жеңсе де, екінші бір мұқтаждыққа ұрынып...
Жылқы еті жесең, тісіңе,
жемесең, түсіңе кіреді.
жемесең, түсіңе кіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы етінің қазақ тұрмысындағы аса қадірлі, дәмді ас екенін білдіреді. Тура мағынасы: жы...
Тамақ тамұққа түсіреді.
**Негізгі мағынасы** «Тамақ тамұққа түсіреді» деген мақал адамды нәпсінің жетегіне ерсе, қиындыққа, күнәға, тіпті масқа...
Ең көп оқылған
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Дүниеде тас қатты,
Тасты еріткен ас тәтті.
Тасты еріткен ас тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тас өте қатты нәрсе, ал ас — адамның күш-қуатын арттыратын, өмі...
Қонақасы - Тәңір ақысы.
**Негізгі мағынасы** Қонақасы — келген мейманға берілетін дәм, дастарқан. «Тәңір ақысы» дегені — қонақты күту жай ғана ә...
Ет - етке, сорпа - бетке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ет жеп, сорпаны бетке жағу емес, ал астарлы мағынасы — ас ішудің адамғ...
«Ас туралы» мақал-мәтелдер қазақтың дастарқан мәдениетін, қонақ күту дәстүрін және тағамға деген құрметін бейнелейді. Бұл топтағы нақыл сөздер астың адалдығын, берекенің бастауын, еңбектің жемісін және ризықтың қасиетін ұрпаққа өнеге етіп жеткізеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.