Жазғы күннің саясы -
сапырулы қымыз, салқын үй.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаздың ыстық күнінде адамға ең керегі — көлеңке, салқын орын және шөлді қандыратын қымыз екенін білдіреді. Тура мағынасында, шаруа адам жаздың аптап ыстығында сая іздейді, салқын үйге кіріп демалады. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз уақыты, өз қадірі бар. Ыстықта салқынның, шөлдегенде қымыздың, шаршағанда тынығудың бағасы артады. Халық осылайша жайлылық пен рахаттың қадірін мезгілге сай түсіндіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жазғы күн» — ыстық, бейнет көп шақтың белгісі. «Сая» — қорған, тыныштық, жеңілдік. «Сапырулы қымыз» — қазақ тұрмысындағы қадірлі, салқын әрі сергітетін сусын; ол молшылық пен қонақжайлықты да аңғартады. «Салқын үй» — демалуға, тыныстауға қолайлы жайлы орта. Осы образдар арқылы мақал адамға қолайлы жағдайдың, мезгілге сай күтімнің қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды ыстық күнде көлеңке, кондиционер, салқын су немесе демалыс іздегенде қолдануға болады. Мысалы, шілденің аптабында далада көп жүрген адам үйге келіп, салқын бөлмеге кіргенде: «Жазғы күннің саясы — сапырулы қымыз, салқын үй» деп айтуға болады. Яғни, ыстықта жайлылықтың қадірі ерекше сезіледі.
sapyrýly qymyz, salqyn úı.