Асың бар ма арпадай,
Асып жеуге келгенде,
Сары аяқ семіз марқадай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың түпкі мәні — адамда бар нәрсені орнымен пайдалана білудің, ысырапқа салынбай, қолдағының қадірін түсінудің қажет екенін айту. Тура мағынасында, арпа сияқты қарапайым ас та болса, тойып жеуге жарайды деген ой бар. Астарлы мағынасында, тамақтың молдығы емес, адамның ниеті мен қанағатшылдығы маңызды. Кейде аз көрінген нәрсенің өзі дұрыс пайдаланылса, жеткілікті болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «арпа» — қарапайым, күнделікті ас, ал «сары аяқ семіз марқа» — өте семіз, дәмді, бағалы асқа теңеу. Осы арқылы халық «азға қанағат еткен адам» мен «жақтырып, талғампаздыққа салынған адамды» салыстырады. «Асып жеу» тіркесі де тойып, қомағайланып жеуді меңзейді. Яғни, дастарқандағы асқа шүкіршілікпен қарау керек деген ой беріледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі кезде де орынды. Мысалы, студенттің қалтасында қымбат тамақ алуға ақшасы жетпесе де, қарапайым ас ішіп күнелтуі — осы мақалдың мәніне сай келеді. Сол арқылы адам барға разы болып, артық сән-салтанатқа ұмтылмай, қарапайым өмірдің де берекесін түсінеді.
Asyp jeýge kelgende,
Sary aıaq semiz marqadaı.