Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
55.8K
Қаралым
221
Орташа
Сұрыптау:
Елден безген көмусіз қалады.
**Негізгі мағынасы** «Елден безген көмусіз қалады» деген мақал адам өз жұртынан, қауымынан қол үзсе, қиын күнде тірек т...
Жақының өлсе қойысқан,
Атың өлсе сойысқан,
Жауың келсе қуысқан,
Бәрінен жақсы туысқан.
Атың өлсе сойысқан,
Жауың келсе қуысқан,
Бәрінен жақсы туысқан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың қадірін, жақын адамның тіректік күшін жоғары қояды. Адам басына қиындық түскенде,...
Тамыр тартқан тарықпас.
**Негізгі мағынасы** Тамыр тартқан тарықпас деген мақалдың тура мағынасы — адам өз тамырын, шығу тегін, туыстық және елд...
Қан туысынан жан туысы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қан жағынан жақын туыстан гөрі, жан дүниесі, мінезі, ниеті бір адам ар...
Жетім бала секілді жездем пақыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — «жетім бала сияқты өте қорғансыз, жәрдемсіз» дегенге саяды. Астарлы ма...
Ағаға ықылас - іні парызы.
**Негізгі мағынасы** Ағаға ықылас көрсету — іні үшін міндет, парыз. Бұл мақал үлкенді құрметтеу, жасы үлкен адамға ізет...
Нағашы алған торықпас,
Жиен алған молықпас.
Жиен алған молықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: нағашыдан алған сыйлық не көмек адамды тарықтырмайды, ал жиеннен алған...
Туысы жақын жақын емес,
Қонысы жақын жақын.
Қонысы жақын жақын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның туысы алыс болса да, егер араласып-қатынасы жоқ болса, ол шын...
Қаба-қаба сөйлейтін,
Қарындастың бары жақсы.
Қарындастың бары жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарындасы бар адамның өмірі жеңілірек, көңілі тыныш болатынын білдіреді. Тура мағынасында...
Жаман болса ағамыз,
Жақсыны қайдан табамыз?
Жақсыны қайдан табамыз?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның, әсіресе үлкеннің тәрбиесі мен үлгісі өте маңызды екенін білдіреді. Егер өзіңе...
Туысы бірдің уысы бір.
**Негізгі мағынасы** Туысы жақын, бір атаның баласы, бір әулеттен тараған адамдардың мүддесі де, тірлігі де ортақ болады...
Алты қойы артық болса,
Інісі ағасына сәлем бермес.
Інісі ағасына сәлем бермес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал-дүние мен байлық адамның мінезіне әсер етіп, кейде туыстық сыйластықты әлсірететінін...
Аға ұрар болар, іні тұрар болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отбасында немесе ағайын арасында аға ашуланып, қатал сөйлеп, тіпті ұрс...
Жиен мыңнан, күйеу жүзден үлкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, ал астарлы мәні өте терең. Қазақ ұғымында жиен де, күйеу де...
Аға жақсы болса, панасы бар,
Жаман болса, жабатын жаласы бар.
Жаман болса, жабатын жаласы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағаның отбасындағы, ағайын арасындағы орны өте маңызды екенін білдіреді. Аға жақсы, ақыл...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.