«Аға - бордай, іні - зордай.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Үлкен бауыр бор сияқты ақ әрі жұмсақ, кішісі зор, ірі, күшті. Мақал ағайындылардың екеуіне екі түрлі қасиет телиді. Үлкенге ақ көңіл, жұмсақ мінез, кешірімділік жарасады: ол ұрыспай, ақылмен басқарады. Кішіге — күш-қуат, ауыр жұмысқа, жаумен алысуға жарайтын білек. Осы екеуі қосылғанда шаңырақ берік тұрады: бірінде ақыл мен мейірім, бірінде қайрат. «Бордай» сөзін «бор сияқты ақ, кіршіксіз» деп те түсінеді: ағаның ары таза болсын дегені. Қай жағынан алса да, мақал ағайындылардың жарасымды бірлігін мақтайды.
Образдар мен теңеулер
Мақал ұйқаспен жасалған: «бордай — зордай». Бор — ақ, жұмсақ тау жынысы, «бордай аппақ» деп ақтықты осыған теңейді. Зор — ірі, алып, күшті деген сөз: «зор денелі жігіт», «зор күш». Екі теңеу бір-біріне қарсы қойылған: бірі жұмсақтық пен ақтықты, бірі ірілік пен күшті береді. Қысқа, төрт сөзден тұратын жолда екі мінездің бейнесі жасалып тұр. Ойы «Аға — бор, іні — тас» деген мақалмен үндес.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Ағайынды адамдарды мақтағанда, үлкені мейірімді, кішісі қайратты болып шыққанда айтылады. Отбасы, туыс арасында ризашылықпен, мақтаныш реңкімен айтылады. Ағаны әлсіз деп кемсіту үшін қолданса, мағынасы бұрмаланады. Мысалы: «Көршінің ұлдарына қараңдаршы: үлкені жайдары, сөзге шебер, кішісі балуан — аға бордай, іні зордай».
Қолданылу жағдаяттары
— Тойда ақсақал ағайынды екі жігітті нұсқап, үлкенінің шешендігін, кішісінің балуандығын мақтап, батасын берді.
— Шөп шабуда іні ауыр маяны жалғыз көтеріп тасыды, ал ағасы жұмысты бөліп, бәрін ретке келтірді.