«Елден безген көмусіз қалады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Елден безген көмусіз қалады» деген мақал адам өз жұртынан, қауымынан қол үзсе, қиын күнде тірек таппайтынын білдіреді. Тура мағынасында елден бөлінген, жұрттан безген адам қайтыс болғанда да қараусыз қалуы мүмкін деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — адамға ел, ағайын, орта қажет; кім де кім елмен сыйласпай, жұрттан оқшауланса, ақыры қорғансыз қалады. Бұл сөз жалғыздықтың ауырлығын, елге сүйенудің қадірін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ел» — тек тұрғындар емес, туған жұрт, қауым, қамқор орта. «Безу» — теріс айналу, қарым-қатынасты үзу, менменсу. «Көмусіз қалу» — ең үлкен мұқтаж шақта да қараусыз, иесіз қалудың белгісі. Яғни елден безу адамның берекесін кетіріп, абыройын азайтады деген бейнелі ой берілген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал көпке ортақ іске араласпай, үнемі жеке басын ғана ойлайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу туыстары мен көршілерінің қуанышы мен қайғысына қатыспай, бәрінен алыстап жүрсе, кейін қиындық түскенде жанашыр таба алмай қалады. Сондықтан елмен етене болып, сыйластықты сақтаудың мәні зор.