Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
788.2K
Қаралым
169
Орташа
Сұрыптау:
Есекке ерген күлге аунар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есек қайда жүрсе, сол жолдың шаңына, күл-қыбырына өзі де аунайды. Астар...
Күндестік шырық бұзады .
**Негізгі мағынасы** Күндестік — біреудің жетістігіне, бағытына не абыройына іштарлықпен қарау. Бұл мақал тура мағынасын...
Көпке күлкі керек,
Тазыға түлкі керек.
Тазыға түлкі керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамға күлкі, қызық керек, ал тазымен аң аулау үшін түлкі керек де...
Жылан өз бойына қарамай,
Түйе мойнын иір дейді.
Түйе мойнын иір дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз кемшілігін көрмей тұрып, басқаны сынауға бейім болатынын меңзейді. Тура мағынада...
Қожа диуанадан телім сұрар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз бойында артықшылық, мансап не бедел бар адам кейде соған сай емес, төмендеу, кедейлеу...
Бақырауық болса да, түйенің бары игі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе бақырап, даусы қатты шықса да, оның өзі бар болса — пайдасы мол. А...
Қапияда қатын ақыл табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тосын, қиын, шұғыл жағдай туған сәтте әйел адам тез ойлап, жол таба ала...
Ұйқышыл жастық таңдамайды.
**Негізгі мағынасы** «Ұйқышыл жастық таңдамайды» деген мақал жалқаулық пен бейқамдық адамның жасына қарамайтынын білдір...
Әуеде бұлт болса,
Жерде шерім етік ұртын томпайтар.
Жерде шерім етік ұртын томпайтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі уайымы, мұңы сыртқы дүниеге де әсер ететінін білдіреді. Аспанда бұлт қаптас...
Шонтайына шойын қаптағандай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің, сөздің не әрекеттің сырты қатты, берік көрінгенімен, іші онша мықты еместігін...
Жамандауға шебер болғанша,
Мамандауға шебер бол.
Мамандауға шебер бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды біреудің мінін теріп, жаман сөз айтуға емес, пайдалы іс істеп, өз ісінің маманы б...
Келсем өз аяғым,
кетсем өз аяғым.
кетсем өз аяғым.
**Негізгі мағынасы** «Келсем өз аяғым, кетсем өз аяғым» деген мақал адамның бір іске өз еркімен келіп, өз қалауымен кет...
Түлкіні құрылған қақпан ұстамайды,
Құруын тапқан ұстайды.
Құруын тапқан ұстайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түлкі сияқты айлакер аңды кез келген қақпан ұстай бермейді; оны тек дұ...
Түйе үлкен болса да, өз жолына шөгеді.
**Негізгі мағынасы** Түйе ірі, күшті мал болса да, өзіне таныс жолда ғана шөгеді. Мақалдың тура мағынасы — үлкен түйе д...
Жас қаншықтың көзі сау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас қаншықтың көзі әлі сау, яғни ол жастық күш-қуаттың, сергектіктің, ө...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.