Жалқау асын жатып ішеді,
Қарызға батып ішеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жалқаулықтың адамды тығырыққа тірейтінін айтады. Тура мағынасында жалқау адам асты да бейқам, еріншек күйде жатып ішеді, яғни ең қарапайым ісін де жөнді атқармайды. Астарлы мағынасы — еңбек етпеген, қимылсыз жүрген кісі ақыры тұрмысын түзей алмай, жоқшылыққа ұрынып, қарызға батады. Демек, жалқаулықтың соңы ұятқа, таршылыққа және тәуелділікке әкеледі.
Образдар мен теңеулер
«Жатып ішу» — еріншектік пен әрекетсіздіктің бейнесі. Бұл жерде адамның жұмыс істеуге құлқы жоқ, барға мәз, өмірдің салмағын сезінбейтін күйі көрсетіледі. Ал «қарызға бату» — тек ақша қарызы емес, өмірлік берекеден айырылу, өз күнін өзі көре алмау дегенді білдіреді. Екі жолдың ұйқасы мақалдың әсерін күшейтіп, жалқаулық пен кедейліктің өзара байланысын айқын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, студент сабаққа дайындалмай, уақытын телефонмен өткізіп, кейін тапсырманы орындау үшін біреуден көшіруге немесе ақшаға көмек сұрауға мәжбүр болса, мақал соған дәл келеді. Яғни, еңбексіз өмір сүру ұзаққа бармайды, өз ісіңе жауапкершілікпен қарау керек.
Qaryzǵa batyp ishedi.