Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Ит жатқан жерде сүйек қалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит жатқан жерде сүйек жатса, ол міндетті түрде жоғалып кетеді, себебі...
Жамандықпен ісі жоқ,
Шығады бір күн кісі боп.
Шығады бір күн кісі боп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жамандыққа араласпайтын, теріс іс істемейтін адам бір күні толыққанды к...
Іш мерездің ішінде,
Ит өліп жатса да білмейсің.
Ит өліп жатса да білмейсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ішіндегі зұлымдық пен екіжүзділікті қатты сынайды. «Іш мерез» — сырттай адам көрінге...
Сұлуды көру - көзге себеп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әдемі, көрікті адамды немесе көріністі көру адамның көзіне бір түрткі,...
Ақылсыз жігіт -
Ауыздықсыз ат.
Ауыздықсыз ат.
**Негізгі мағынасы** «Ақылсыз жігіт — ауыздықсыз ат» деген мақал ақылы жоқ, сабырсыз, өзін тежей алмайтын адамның ісі д...
Жітікке саяқ қосылып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүрісі шапшаң, мінезі сергек, ісі жүйрік адамға жеке жүрген, саяқ мінг...
Әлділігіңе сенбе, әділдігіңе сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға күш-қуатқа, дәулетке не сыртқы беделге тым сеніп кетпеуді ескертеді. «Әлділігің»...
Өтірікші түске дейін өзіне де сенбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтірік айтудың адам беделін түсіретінін білдіреді. Өтірікке әбден үйренген адам өз сөзін...
Мақтамақшы болсаң, сақиды мақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуді асыра мақтау қажет болса, оның шын жомарттығын, қолы ашықтығын мадақта деген ойды...
Бар шабылса, табылар,
Жоқ шабылса, тарығар.
Жоқ шабылса, тарығар.
**Негізгі мағынасы** Бар нәрсе жұмсалып, тозып, таусылғанмен, оның орнын еңбекпен, ізденіспен қайта табуға болады. Ал жо...
Балық жоқта бақа да балық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балық жоқ жерде бақаға да балық деп қарауға болады. Астарлы мағынасы: ш...
Есеңгірегеннің есі болмас,
Міңгірлегеннің миы болмас.
Міңгірлегеннің миы болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойы шашыраңқы, абдырап қалған адамның дұрыс шешім қабылдауы қиын болатынын білдіреді. Тур...
Еріншекке есік асу,
Жалқауға бұлт жүк.
Жалқауға бұлт жүк.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еріншек пен жалқаудың тіршіліктегі ұсақ нәрсені де ауыр көретінін білдіреді. Тура мағына...
Қисық аяққа қисық кебіс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда «аяғы қисық адамға қисық кебіс лайық» деген тура мағына береді. Астарын...
Жақсылықтың жақсылығы -
Жақсылығың тимеген кісінің жақсылығы.
Жақсылығың тимеген кісінің жақсылығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге өзің жақсылық жасамаған күннің өзінде, ол адам саған жақсылық к...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.