Ақсаң, селдей бол,
Ессең, желдей бол.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға істі жартылай емес, бар күш-жігерімен істеуді үйретеді. «Ақсаң» дегені — қимылдасаң, селдей бол, яғни тоқтамай, тегеурінді, қуатты әрекет ет деген астар. «Ессең» дегені — желдей бол, яғни өтеуің де, әсерің де кең, ширақ, еркін болсын деген ой. Мұнда баяулық, босаңдық емес, қарқын мен жігер мадақталады.
Образдар мен теңеулер
Сел — күшті ағыс, тоқтаусыз қозғалыстың бейнесі. Ол бөгетті бұзып өтетін, екпінді қуатты білдіреді. Жел — еркіндік, жылдамдық, серпін символы. Екі образ да адам бойындағы қуатты, жігерді, ілгері қозғалысты танытады. Халық мұнда әрекеттің айқын да нәтижелі болғанын қалайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда да, жұмыста да, спортта да орынды. Мысалы, студент емтиханға дайындалса, үстірт оқымай, селдей тасып, жүйелі түрде терең дайындалуы керек; ал жоба бастаған адам істі созбай, желдей ширақ қимылдағаны жөн. Яғни, қандай іс болса да, шын ықыласпен, толық күшпен атқару қажет.
Esseń, jeldeı bol.