Бектің ұлы шабырдан жығылса,
тұлпарға мінгізеді.
«Бектің ұлы шабырдан жығылса, тұлпарға мінгізеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: мәртебелі, дәулетті не ықпалды адамның баласы аттан құлап қалса, оны жаяу қалдырмай, қайтадан жақсы атқа мінгізеді. Астарлы мағынасы: ел ішінде тегі мен орны бар адамның баласына қамқорлық көбірек жасалады, оның олқылығы тез түзетіледі, ал қарапайым жанға мұндай мүмкіндік бірдей бола бермейді. Мақал өмірдегі теңсіздікті, атақ пен байлықтың артықшылық беретінін ишаралайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бек» — билігі, беделі бар адам, ал «ұлы» — сол мәртебенің иесі. «Шабырдан жығылу» қиындыққа ұшырау, сүріну, сәтсіздікке тап болу дегенді білдіреді. «Тұлпарға мінгізу» — оны қайта көтеру, қолдау көрсету, жақсы жағдай жасау. Тұлпар — жай ат емес, жүйрік, таңдаулы мін, яғни жоғары дәрежелі көмек пен қамқорлықтың белгісі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал танысы, ықпалы бар адамның баласына не өзіне жеңілдік жасалатынын, ал басқаларға ондай мүмкіндік аз болатынын айтқанда қолданылады. Мысалы, бір мекемеде бастықтың баласы қателік жіберсе, оны жұмыстан қумай, қайта үйретіп, қолдау көрсетеді, ал қарапайым қызметкерге қатаң талап қойылады.
tulparǵa mingizedi.