Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
789.7K
Қаралым
169
Орташа
Сұрыптау:
Кәрісі жоқтың жасы дуана.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарт адамдары жоқ үйдің жас адамы дуанаға ұқсайды деген сөз. Астарлы м...
Сойылды соға білмеген езіне тигізер.
**Негізгі мағынасы** «Сойылды соға білмеген езіне тигізер» деген мақалдың тура мағынасы — қолындағы қаруды не құралды д...
Аталы сөзді арсыз қайырады.
**Негізгі мағынасы** Аталы сөз — терең ойлы, салмақты, тәрбиелі, үлкеннің немесе елге танымал дананың айтқан бағалы сөзі...
Жақсыдан жаман туса - сөкет,
Жаманнан жақсы туса - ғажап.
Жаманнан жақсы туса - ғажап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тегі ғана емес, ең алдымен мінезі мен тәрбиесі маңызды екенін білдіреді. Жақсы, т...
Күндестің көрген күні құрысын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күндес адамның күні, яғни бақталас, қызғаншақ жанның өмірі тыныш болм...
Түлкінің түсіне тауық кіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойы мен тілегі оның табиғатына, әдетіне, не нәрсемен көп айналысатынына байланыст...
Жолдасын жамандаған жолдассыз қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өз жанындағы жолдасын жамандап, қадірін түсірген адам ақырында жалғыз...
Балық жоқта бақа да балық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балық жоқ жерде бақаға да балық деп қарауға болады. Астарлы мағынасы: ш...
Біреуге беріп жағасың,
Біреуге еріп жағасың.
Біреуге еріп жағасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз ісіне, мінезіне және айналасына сын көзбен қарау керек екенін білдіреді. Біреуге...
Жүйрік ат шаппаса да, қырындайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік ат шаба алмаса да, өзінен-өзі қырындап, сергек, дайын күйде тұр...
Өлмеген өлі балыққа кездеседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тірі балық өлі балыққа да кездесіп қалады. Астарлы мағынасы — өмірде ә...
Таңдағы тауықтан,
Сол күнгі жұмыртқа артық.
Сол күнгі жұмыртқа артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таңертеңгі тауықтан сол күні алынған жұмыртқа пайдалырақ деген ой. Аст...
Әркім өз қозысын қошқар санайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр адам өз төлін, өз қозысын ерекше көріп, оны қошқардай бағалайды. Ас...
Өлгеннің жазасын көмген берсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның біреудің істеген ісі мен қателігіне, ең алдымен, сол адамның өзі жауап беруі кере...
Жаман «ит» десең арланады,
«қасқыр» десең жалданады.
«қасқыр» десең жалданады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның намысына тиетін ауыр сөздің әсерін көрсетеді. Тура мағынасында біреуді «ит» десе...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.