Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Сиыр сүйкенбей жүрмес.
**Негізгі мағынасы** Сиыр сүйкенбей жүрмес деген мақалдың тура мағынасы — сиыр бір нәрсеге сүйкеніп, қасынбайынша жай та...
Өзіңдікі өзіңе
оттай ыстық көзіңе.
оттай ыстық көзіңе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзіне жақын, өзінікі болған нәрсенің бәрі қымбат әрі ыстық болатынын білдіреді. Т...
Асауға - тұсау.
**Негізгі мағынасы** «Асауға тұсау» деген мақал бетімен кеткен, жуасуға көнбейтін, тәртіпке бағынғысы келмейтін адамға...
Атымды ата да, сыбағамды итке сал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің атын атап, соған тиесілі сыбағаны итке беру. Астарлы мағынасы:...
Қатын ашуланса қатты айтар,
Бала ашуланса бетін қайтар.
Бала ашуланса бетін қайтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашуға берілген адамның сөзі де, ісі де өзгеріп кететінін ескертеді. Тура мағынасында әйел...
Арманы жоқтың пәрмені жоқ.
**Негізгі мағынасы** Армансыз адамның бағыты да, талпынысы да әлсіз болады. Бұл мақал тура мағынасында адамның жүрегінде...
Ердің ғайбатын айтпа,
Қайратын айт.
Қайратын айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кемшілігін, сырттағы мінін тізе бермей, оның жақсы жағын, күш-қайратын, ерлік ісі...
Су тоқтаса тоқтар, сұм тоқтамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су өз арнасымен ақпаса, тоқтап қалады. Ал астарлы мағынасы: табиғаттағ...
Жауырды жаба тоқиды.
**Негізгі мағынасы** «Жауырды жаба тоқиды» деген мақал бір нәрсенің кемшілігін, жарамсыз тұсын сырт көзге білдіртпей жас...
Шыдаған ойына жетер.
**Негізгі мағынасы** «Шыдаған ойына жетер» деген мақалдың тура мағынасы — сабыр еткен адам өз мақсатына, көздеген ісіне...
Көңіл - ашылған нұр,
Күлкі - ашылған гүл.
Күлкі - ашылған гүл.
**Негізгі мағынасы** Көңіл ашық, адам жүзінен жылылық пен шаттық көрініп тұрса, ол айналасына да қуат береді. Мақал тура...
Сыр - шымылдық, шындық - айна.
**Негізгі мағынасы** «Сыр - шымылдық, шындық - айна» деген мақал адамның ішкі құпиясы мен ақиқат болмысы қатар айтылаты...
Қайырсыз байдан қайнатқан су артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пайдасы жоқ, қолы ашылмаған байдың байлығынан қарапайым болса да пайдал...
Жамандықты ұмыт,
Жақсылыққа ұмтыл.
Жақсылыққа ұмтыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өткендегі жамандықты жүректе сақтап, кек қуып жүрудің қажеті жоқ екенін үйретеді....
Біреу әзіл айтса, сен әділ айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адам жеңіл, қалжың сөз айтса, оған сен де орынсыз күлкімен емес, ақ...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.