Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Ауыл итінің достығы сүйек тастағанша.
**Негізгі мағынасы** Ауыл итінің достығы сүйек тастағанша деген мақал сырттай жақын көрінгенмен, пайда біткенде байланы...
Бал татыған балық сорпасын ішпейтін қарағым,
Қоңырсыған қой сорпасын ішіп қор болды-ау.
Қоңырсыған қой сорпасын ішіп қор болды-ау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның талғамы мен қадірді білуі туралы. Тура мағынасында: бал татитын дәмді балық сорпа...
Алыстан ердің дәрібі бар,
Қасына барсаң, баладай.
Алыстан таудың дәрібі бар,
Қасына барсаң, обадай.
Қасына барсаң, баладай.
Алыстан таудың дәрібі бар,
Қасына барсаң, обадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен нәрсенің сырттай көрінетін беделі алыстан биік, айбарлы болып сезілетінін айтады...
Ойлану кейде наркескен,
Жүректі сара тіледі.
Жүректі сара тіледі.
**Негізгі мағынасы** Ойлану кейде наркескенге теңеледі: дұрыс ой адамның ішкі әлемін қозғап, жанын да, намысын да ауыр с...
Тәуіптің жақсысы,
Ауруға ауру қоспағаны.
Ауруға ауру қоспағаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы тәуіп науқасты емдегенде оның халін ауырлатып жібермейді, қайта ж...
Керекке - терек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: керегі бар адамға терек те пайдалы, қажет кезінде кез келген нәрсенің қ...
Қыркың бір төбе,
Мыркың - бір төбе.
Мыркың - бір төбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның немесе бір топтың ішіндегі көптің бір бөлігі мен дара, ерекше бір мүшесін салысты...
Адалдық - ардың ісі,
Ауырды көтеру - нардың ісі.
Ауырды көтеру - нардың ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі үлкен қасиетті қатар қояды: адалдық пен төзімділік. «Адалдық - ардың ісі» дегені — ад...
Ашу асыққанда ақыл басу айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашуға ерік берген сәтінде тез шешім қабылдамау керегін айтады. Тура мағынасында а...
Өз анасын зор тұтқан,
Кісі анасын қор тұтпас.
Кісі анасын қор тұтпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал анаға деген құрметті ең жоғары адамгершілік өлшемі ретінде танытады. Өз анасын ардақтаған...
Жақсы атын мақтар,
Жаман қатынын мақтар.
Жаман қатынын мақтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адамды оның ісі мен абыройы мақтатады, ал жаман адам өз кемшілігі...
Өлі - тірінің азығы.
**Негізгі мағынасы** «Өлі — тірінің азығы» деген мақалдың тура мағынасы — өлген адамнан артылған мал-мүлік, ас-ауқат, д...
Сабын кірді ашады,
Сабырсыз сырды ашады.
Сабырсыз сырды ашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сабын кірді кетіріп, нәрсенің бетін тазартады. Ал астарлы мағынасы — с...
Сөз - жүректің шері,
Оның да бар ғой айтылар жері.
Оның да бар ғой айтылар жері.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің жай ғана дыбыс емес, адамның ішкі күйін, жан жарасын, қуанышы мен мұңын жеткізетін...
Атты арбада көр,
Жігітті ордада көр.
Жігітті ордада көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның немесе аттың шын қасиеті сырттай емес, іс үстінде танылатынын білдіреді. Аттың қа...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.