Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Айдалаға атқан оқ ажалдыға тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: оқты айдалаға атсаң да, ол біреуге тиіп, зиян келтіруі мүмкін. Астарлы...
Кәрілікте -
ой - у, өмір - су, үміт - бу.
ой - у, өмір - су, үміт - бу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кәрілік шақтың адамға жеңіл болмайтынын бейнелеп айтады. Жас кезде адам қуатты, көңілі се...
Қырыққа келсе де, ырыққа келмеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасына жетсе де, мінезі түзелмей, айтқанға көнбей, тәртіпке бағынбай жүретінін ме...
Тал шағында бүкпесең,
Таяқ шағында иілмес.
Таяқ шағында иілмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жастайынан тәрбиелі, инабатты, мойымайтын, бірақ қажет жерде иіле білетін болып өсуі...
Ақымақ бас - аяқтың соры.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақылсыз, ойланбайтын адамның басы дұрыс шешім қабылдамайды, сондықтан о...
Арамның адымы қысқа.
**Негізгі мағынасы** Арамның адымы қысқа деген мақалдың тура мағынасы — арам ниетпен, жаман жолмен жүрген адамның қадам...
Бата - бастан, су - аяқтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бата адамға ең алдымен басынан, яғни жоғарыдан беріледі, ал су төменнен...
Өткір тіл - дарын,
Ұзын тіл - жауың.
Ұзын тіл - жауың.
**Негізгі мағынасы** Өткір тіл дегені — ойды дәл, қысқа, орнықты айтып, сөзді орнымен қолдану. Мұндай сөз адамға пайда ә...
Пітінә адам - безбүйрек,
Пәле тоқыр ішіне.
Пәле тоқыр ішіне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сыпайы, тақуа не ізгі көрінген адамның ішінде мейірім, адамдық сезім болмаса, оны...
Өтірік айтып жылағанша,
Шыныңды айтып жалың.
Шыныңды айтып жалың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды шындықты айтуға шақырады. Тура мағынасы: өтірік айтып, кейін соның салдарынан жыла...
Өзі жығылған бала жыламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзі құлап қалған бала бірден жыламайды, өйткені ол өз кінәсін, өз әрек...
Итпен жолдас болсаң, таяғыңды тастама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер итпен бірге жүрсең, өзіңді қорғау үшін таяғыңды қолыңнан түсірме...
Өзі ұры біреуді ұры дейді,
Өзі қара біреуді қара дейді.
Өзі қара біреуді қара дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз бойындағы кемшілікті көрмей, басқаны кінәлайтынын білдіреді. Тура мағынасында ұры...
Торғай, торғай, тотым бар,
Бір жапырақ етім бар.
Бір жапырақ етім бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда шағын ғана нәрсенің өзін қызғанып, барын өзіне тарту, жоқшылық пен тарш...
Судың басы бұлақ болса да,
Аяғы құяр теңізге.
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
Аяғы құяр теңізге.
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен тегінің, тәрбиенің әсерін терең түсіндіреді. Тура мағынасында су да, бұла...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.