Қожа, молданы басындағысынан білерсің,
Бек пен төрені қасындағысынан білерсің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның кім екенін оның сыртқы сөзіне емес, айналасына қарап тануға болатынын айтады. Қожа мен молданың шынайы діндарлығы басындағы бөркіне, киіміне емес, жүріс-тұрысы мен ісіне байланысты білінеді. Сол сияқты бек пен төренің де шын болмысы қасындағы адамдарына, ортасына қарап аңғарылады. Яғни, адамды тану үшін оның өзіне ғана емес, серігіне, мінезіне, ортасына назар аудару керек деген ой бар.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «қожа, молда» — діни білім иелері, ал «бек, төре» — ел басқарған, беделді адамдардың бейнесі. «Басындағысы» дегені — сыртқы белгі, киім, атақ-абырой; «қасындағысы» — жанындағы серігі, ортасы, ықпалы. Халық осы екі образ арқылы адамның ішкі болмысын сыртқы көріністен емес, ортасынан тануға болатынын астарлап жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, бір адамның өзін «адалмын» деп көрсетуі мүмкін, бірақ оның жанында үнемі өтірік айтатын не алаяқ адамдар жүрсе, оған сақтықпен қараған жөн. Демек, адамды бағалауда оның ортасы үлкен белгі болады.
Bek pen tóreni qasyndaǵysynan bilersiń.