Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
630K
Қаралым
286
Орташа
Сұрыптау:
Өрісі жақсы мал оңалар.
**Негізгі мағынасы** «Өрісі жақсы мал оңалар» деген мақалдың тура мағынасы — жайылымы шүйгін, шөбі мол жерде жүрген мал...
Иттен бір сүйек қарыздар.
**Негізгі мағынасы** «Иттен бір сүйек қарыздар» деген мақалдың тура мағынасы — итке бір сүйек беру керек, яғни өте шағы...
Хан істеген зұлымды,
Жан істемес өмірде.
Жан істемес өмірде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: хан сияқты ең жоғарғы билікте тұрған адамның жасаған зұлымдығын қарапай...
Ақ айналар, қара байланар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақ нәрсе қарайып, қара нәрсе бір жерге байланатындай күйге түседі. Аста...
Арадағы бозбайтал (өсекші):
андағыны мұнда айтар,
мұндағыны анда айтар.
андағыны мұнда айтар,
мұндағыны анда айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өсек таситын, біреудің сөзін екіншісіне жеткізіп, араға іріткі салатын адамды әшкерелейді...
Ескіге жаңа өлшеуші,
Жаманға жақсы өлшеуші.
Жаманға жақсы өлшеуші.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ескі нәрсені жаңа өлшеуішпен өлшеу, жаман нәрсені жақсы өлшеу. Астарлы...
Байлық - ұрылықтың жемісі.
**Негізгі мағынасы** «Байлық - ұрылықтың жемісі» деген мақал байлықтың бәрі бірдей адал еңбекпен жинала бермейтінін еск...
Мешелден жөтел кетпейді.
**Негізгі мағынасы** «Мешелден жөтел кетпейді» деген мақал сырттай қарағанда адамның сырқаты туралы айтылғандай көрінген...
Ат берсең азар,
Тон берсең тозар,
Жаңсылық етсең,
Бәрінен де озар.
Тон берсең тозар,
Жаңсылық етсең,
Бәрінен де озар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсылықтың ең құндысы — адамның ішкі жанын байытатын, өміріне пайдасы тиетін ізгі іс еке...
Жақсы ит өлімтігін көрсетпейді.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам не жақсы мінезді жан өзгенің кемшілігін бетіне баспайды, ұсақ-түйекке жармаспайды. Бұл м...
Той әнмен ажарлы,
Өлім өксумен азалы.
Өлім өксумен азалы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің екі түрлі сәтін салыстырады: қуаныш пен қайғы. Той — елдің бас қосып, шаттыққа бө...
Ар сатып ырыс жинама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ар-намысын, ұятын, адамдық қадірін дүние мен пайдаға айырбастамауды ескертеді. Тур...
Көнектей басқа шүмектей тілің жау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің орынсыз, шектен тыс, ащы айтылғанын сынайды. Тура мағынада адамның басы үлкен бір...
Қарамық өзін бау санайды,
Төбе өзін тау санайды.
Төбе өзін тау санайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз қадірін асыра бағалайтын, шынайы орнын дұрыс түсінбейтін адам туралы айтады. Қарамық –...
Даладағы дауылдан
Үйдегі дауыл дүлей.
Үйдегі дауыл дүлей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттағы қауіпті дауылдан да үй ішіндегі жанжалдың, берекесіздіктің ауыр екенін білдіреді...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.