Иттен бір сүйек қарыздар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Иттен бір сүйек қарыздар» деген мақалдың тура мағынасы — итке бір сүйек беру керек, яғни өте шағын, болмашы нәрсе де қарыз сияқты сезіледі. Астарлы мағынасы — адам кейде ең аз ғана жақсылық жасағанын да ұмытпай, соны міндет қылып көрсетуі мүмкін. Немесе аз ғана көмегі үшін көп қылып айтатын, ұсақ нәрсені үлкейтіп жіберетін кісіні меңзейді. Мақал сараңдықты, көлгірсіген есепшілдікті әжуа етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — қарапайым, күнделікті тіршілік иесі; ал «сүйек» — ең арзан, ең аз сыйдың нышаны. Екеуінің қосылуы болмашы нәрсені де қарызға айналдырып жіберетін тар пейілді адамның мінезін көрсетеді. Халық осылайша «аз жақсылықты көпсінбе, ұсақ көмекті саудаға салма» деген ойды жеткізеді. Бұл образ мақалдың мысқылын күшейтіп, адамды кең пейілді болуға үндейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің өте аз көмегін қайта-қайта айтып, міндетсінетін адамға қатысты қолданылады. Мысалы, біреу досына бір рет жолақы төлеп беріп, кейін соны бірнеше ай бойы бетіне басса, оған осы мақал дәл келеді. Яғни нағыз сыйластықта есеп емес, ниет маңызды екенін еске салады.