Даладағы дауылдан
Үйдегі дауыл дүлей.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттағы қауіпті дауылдан да үй ішіндегі жанжалдың, берекесіздіктің ауыр екенін білдіреді. Тура мағынасында даладағы дауыл — табиғаттың қатты құбылысы, ал үйдегі дауыл — отбасындағы ұрыс-керіс, түсінбеушілік. Астарлы мағынасы бойынша, адамға ең ауыр соққы сыртқы қиындықтан емес, өз шаңырағындағы тыныштықтың бұзылуынан келеді. Үй ішінің татулығы кетсе, көңіл де, өмір де тозады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «даладағы дауыл» — табиғи қауіп, уақытша қатер; ал «үйдегі дауыл» — ашу, өкпе, айқай, кикілжің сияқты адам қолымен жасалатын қасірет. «Дүлей» сөзі сол дауылдың жай ғана емес, аса күшті, ойран салатын екенін аңғартады. Яғни, сыртқы дауылдан қорғануға болады, ал ішкі дауылды сабырмен, түсіністікпен ғана тоқтатуға болады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасыда, ұжымда немесе жақын адамдар арасында татулықтың қаншалықты маңызды екенін еске салады. Мысалы, ерлі-зайыптылар ұсақ түсінбеушілікті үлкейтпей, сабырмен сөйлессе, үйдің берекесі сақталады. Әйтпесе бір ауыз қатты сөздің өзі ұзақ ренішке айналып кетуі мүмкін.
Úıdegi daýyl dúleı.