Ескіге жаңа өлшеуші,
Жаманға жақсы өлшеуші.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ескі нәрсені жаңа өлшеуішпен өлшеу, жаман нәрсені жақсы өлшеу. Астарлы мағынасы — бір нәрсеге баға бергенде сыртқы көрінісіне емес, шынайы қалпына, сапасына және мәніне қарап бағалау керек деген ой. Яғни ескіге де, жаманға да әділ өлшем жүрмейді: егер өлшем дұрыс болмаса, қорытынды да қате шығады. Мақал адамды үстірт пікірден сақтандырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “ескі” мен “жаман” — сапасы төмен, кемшілігі бар нәрсенің белгісі. “Жаңа өлшеуші” және “жақсы өлшеуші” — дұрыс таразы, әділ баға, тура таным дегенді білдіреді. Өлшеуіш бейнесі арқылы халық әр істің өз өлшемі болатынын аңғартады. Бұл жерде сөз тек затты өлшеу туралы емес, адамды, істі, жағдайды бағалаудағы әділдік жайлы.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды біреудің еңбегін, ойын не затын асығыс сынамау керек кезде қолдануға болады. Мысалы, ескі телефонды тек сыртқы түріне қарап “пайдасыз” деу дұрыс емес, себебі оның қызметі жақсы болуы мүмкін. Сол сияқты адамды да киіміне қарап емес, ісіне қарап бағалау қажет. Мақал шынайы өлшем мен әділ көзқарасқа үйретеді.
Jamanǵa jaqsy ólsheýshi.