Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
630.7K
Қаралым
286
Орташа
Сұрыптау:
Өлімнен ұят күшті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам үшін өлімнен де ауыр саналатын нәрсе бар, ол — ұят. Астарлы мағын...
Сауға сұраймын деп дауға қалыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуден пайда, жеңілдік немесе кешірім сұраймын деп, керісінше өзіне кесір келтіруді біл...
Тентектің таяғы сегіз,
Бірі тимесе, бірі тиеді.
Бірі тимесе, бірі тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тентек, бұзақы адамның ісі түбі жазасыз қалмайтынын білдіреді. Тура мағынада «таяқ» — жаз...
Қатты қаңтар болмай,
Су-теңіз тоңбайды,
Қатын шайпау болмай,
Ер жалғыз үй қонбайды.
Су-теңіз тоңбайды,
Қатын шайпау болмай,
Ер жалғыз үй қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыс қатты болмаса, су мен теңіз толық қатпайды; ал отбасында әйелдің мі...
Түйесін қу бас десең - иесіне тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйені жамандасаң, оның иесі намыстанады, ренжиді. Астарлы мағынасы — б...
Итке берсең асыңды,
Иттер тартар басыңды.
Иттер тартар басыңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ас-суыңды итке берсең, оны басқа иттер тартып жейді. Астарлы мағынасы:...
Ажалды қарға бүркітпен ойнайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ажалға жақындаған, әлсіреген қарға бүркітпен ойнайтындай әлсіз де қауқ...
Халық көздегіні ғана емес,
Көңілдегіні де көреді.
Көңілдегіні де көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың сыртқы іс-әрекетін ғана емес, ішкі ниеті мен көңіл күйін де байқайтынын білдір...
Жеп жеті болмас, жалап жетпіс болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені жеп те, жалап та көбейтіп, шекке жеткізе алмайсың. Астарлы...
Насыбайшыдан насыбай сұрасаң,
Мұрнын көтереді.
Мұрнын көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ісіне тым беріліп, соған аз да болса әуестенген жанның менсінгіш, паң мінез к...
Қасқыр қартайса да, қойға әлі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқыр қартайса да, қойға шабу мінезін тастамайды. Астарлы мағынасы: а...
У ды у қайырады.
**Негізгі мағынасы** У деген — адамға зиян келтіретін нәрсе, ал «у ды у қайырады» дегені: жамандыққа жамандықпен ғана то...
Әдепсіз аяқ боқ басар.
**Негізгі мағынасы** Әдепсіз, тәрбиесіз адам өз ісінің де, жүрген жолының да берекесін кетіреді деген ой айтылады. Мақал...
Өлерменнің көзі жаман,
Өзеурегеннің сөзі жаман.
Өзеурегеннің сөзі жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға артық қиқарлықтың, шектен шыққан өжеттіктің зиян екенін ескертеді. «Өлермен» — қас...
Басытқыға бал ішкен,
Сусынына шай ішкен.
Сусынына шай ішкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дастарқандағы талғамын, астың ретімен желінетінін білдіреді. Тура мағынасында бас...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.