Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
311.9K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Ат биеден, атан түйеден.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының тұқымы бие арқылы, ал түйенің тұқымы інген, яғни ұрғашы мал а...
Абада мал қалса, қатын қарар,
Ниеті бар болса, жанын салар.
Ниеті бар болса, жанын салар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйде мал қалса, оны әйел қарайды, ал ниеті түзу, жауапкершілігі бар ада...
Ұстара тырнайды, өткір сөз турайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің күшін салыстырып тұр. Ұстара денені тырнағандай, өткір сөз де адамның көңіліне тиі...
Кішіпейілдің кеудесі ашық.
**Негізгі мағынасы** Кішіпейіл адам өзін жоғары ұстамайды, басқаны сыйлап, сөз тыңдай біледі. Сондықтан оның кеудесі аш...
Тарпаңға - кісен, қашағанға шідер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: асау, жуас емес тарпаң атқа кісен салынады, ал қашаған атты ұстап тұру...
Күңнің өз күңкілін,
Өзіне қимайсың ба?!
Өзіне қимайсың ба?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өз мінін, өз ішіндегі реніш пен қыңырлығын өзгеге артпай, алдымен өз бойынан ізд...
Жақсыға тең жоқ,
Жаманға ем жоқ.
Жаманға ем жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезін екіге бөліп көрсетеді: жақсы адаммен теңесерлік нәрсе жоқ, ал жаман мінезді...
Бұқаның арамзасы бұзау арасында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бұқаға ұқсайтын, бірақ мінезі нашар, қыңыр не зиянды малдың бұзауларды...
Опаға барған ағарар,
Жосаға барған қызарар.
Жосаға барған қызарар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам кімді, нені жолдас етіп таңдаса, соның әсерін тартатынын білдіреді. Тура мағынасынд...
Сыртың сыйлы болғанша,
Ішің майлы болсын.
Ішің майлы болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көріністің жылтырағанынан гөрі, ішкі мазмұнның бай, мінездің жақсы болғаны маңызды...
Он үште ұл ұлан,
Он бесте қыз ұлан.
Он бесте қыз ұлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жасөспірімнің ерте есейетінін білдіреді. «Он үште ұл ұлан» дегені — ұл бала бұл жаста бал...
Көп алғыс көгертер.
**Негізгі мағынасы** «Көп алғыс көгертер» деген мақал адамның жасаған жақсылығы, игі ісі, көмегі ел ішінде елеусіз қалма...
Жақсының алдында жазыларсың,
Жаманның алдында тарыларсың.
Жаманның алдында тарыларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз ортасына қарай ашылып не қысылып жүретінін білдіреді. Жақсы, парасатты, кең мінез...
Ұрыншақ болса ұлың кер,
Керіскек болса келінің кер.
Керіскек болса келінің кер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы ішіндегі татулық пен мінез үйлесімінің қаншалық маңызды екенін аңғартады. Ұлдың ұр...
Жылы мұрынға суық қол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істі не қарым-қатынасты жылы, жайлы күйден суытып жіберетін әрекетін білдіред...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.