Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
192.5K
Қаралым
166
Орташа
Сұрыптау:
Кәрі қыздың ұяты босаға аттағанша.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бойжеткен қыздың абыройы, ибасы мен ұяты үйде жүргенде-ақ қатты сақталатынын білдіреді. Т...
Етегі жаман төрге шыға алмас,
Жеңі жаман ас іше алмас.
Жеңі жаман ас іше алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, киімнің етегі жыртық, шалбарының не шапанының төменгі жағы наша...
Жақсының жалғасы болса игі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамның артында оны жалғастыратын, жолын ұстайтын ұрпағы, ісін ө...
Жайлауды жайлап білмеген,
Малды айдап білмейді.
Малды айдап білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жайлауға дұрыс шығып, қоныс жағдайын танып-білмеген адам малды да дұры...
Тамақ тәнді семіртеді,
Сөз жанды семіртеді.
Сөз жанды семіртеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның екі түрлі қорегін салыстырады: тамақ денені өсіріп, күш береді, ал сөз жанды байы...
Ұста қатынымен
Темір қызғанша ұрыса алады.
Темір қызғанша ұрыса алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұста темірді қыздырып, соғып-жонуға дейін, яғни темір әлі иілгіш кезде...
Жақсы ашып жер,
Жаман басып жер.
Жаман басып жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адам келген жерін көркейтіп, айналасына пайда әкеледі, ал жаман...
Қойдан қалған қозы қасқырға тап болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отардағы қойдан бөлініп қалған қозы қорғансыз қалып, қасқырға жем бола...
Жақсыдан жаман туса -
Жыннан пайда болғаны.
Жыннан пайда болғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының тегіне қарап емес, өз мінезі мен ісіне қарап бағаланатынын аңғартады. Жақс...
Құнажын деп кемітпе,
Ертең-ақ атан болады.
Ертең-ақ атан болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас нәрсені, әлсіз немесе әлі толық жетілмегенді кемсітпеуді ескертеді. Құнажын — әлі буы...
Шексіз оқу болса да, тексіз оқу жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — оқу мен үйренудің шегі жоқ, адам өмір бойы білім ала береді. Астарлы м...
Көзді ұялу үшін берген.
**Негізгі мағынасы** «Көзді ұялу үшін берген» деген мақал адамның жан дүниесіндегі ізеттілік пен әдептілікті білдіреді....
Үйде оңбаған түзде оңбас.
**Негізгі мағынасы** Үйде адам өз мінезін түзеп, тәрбиесін көрсетпесе, сыртта да беделді, сыйлы бола алмайды. Мақалдың т...
Ұлыңның санасы болса,
Елдің ағасы болар.
Елдің ағасы болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың ақылы, ойы, парасаты ерте қалыптасса, ол өскенде елге тірек болатын азаматқа айна...
Ойының бекімі жоқ қыз қырық құбылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мінезі орнықпаған, ойы тұрақсыз қыздың іс-әрекеті де құбылып, бір пікірде тұрмайтынын мең...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.