Ағадан қалғанды іні киіп өседі,
Ападан қалғанды сіңлі киіп өседі,
Көрмегендерін ойына түйіп өседі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ағайынның, әсіресе аға мен апаның тәрбиесі мен үлгісі кейінгі іні-қарындасқа мұра болып қалатынын білдіреді. «Ағадан қалғанды іні киіп өседі» дегені — үлкендердің істеген ісі, ұстаған жолы, мінезі кішіге жұғады. Яғни інілер ағасының орнын басып, оның тәрбиесін жалғастырады. «Ападан қалғанды сіңлі киіп өседі» де — сол ойды қыз бала тәрбиесіне байланысты айтады. Ал «Көрмегендерін ойына түйіп өседі» дегені — жас буын өзінен бұрынғылардың көрген-білгенін, тәжірибесін бақылап, соған сүйеніп есейеді деген сөз.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «киіп өседі» деген тіркес тура мағынада киім кию емес, ауыспалы мағынада үлгі алу, бойға сіңіру дегенді білдіреді. Аға мен ападан қалған нәрсе — тек дүние-мүлік емес, мінез, әдет, тәрбие, өмірлік бағыт. «Түйіп өседі» деген образ адамның есінде сақтап, көкейіне жинақтап өсетінін көрсетеді. Бұл — тәрбиенің көзбен көріп, көңілге тоқу арқылы берілетінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал отбасындағы үлгінің қаншалықты маңызды екенін еске салады. Мысалы, үлкен ағасы еңбекқор, сабырлы, жауапты болса, үйдің кішісі де соған еліктеп өседі. Сондықтан ата-ана мен үлкендер өз мінезімен, ісімен жақсы өнеге көрсетуі керек.
Apadan qalǵandy sińli kıip ósedi,
Kórmegenderin oıyna túıip ósedi.