Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
199.4K
Қаралым
172
Орташа
Сұрыптау:
Оқ жарасы бітер,
Сөз жарасы бітпес.
Сөз жарасы бітпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің күшін өте терең көрсетеді. Оқтан түскен жара уақыт өте келе жазылады, дене сауығып...
Судық түбін шым бөгейді,
Даудың түбін қыз бөгейді.
Даудың түбін қыз бөгейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі істің түйінін әйелдің, әсіресе қыздың, ибалы мінезі мен ақыл-парасаты жұмсарта...
«Сіз, біз» деген жылы сөз,
Тірліктің ғанибеті.
Тірліктің ғанибеті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамдар бір-біріне «сіз», «біз» деп сөйлеп, жылы қарым-қатынас білдір...
Ата дәулеті балаға сәулет болмайды.
**Негізгі мағынасы** Атадан қалған дәулет, байлық немесе дайын мүлік баланың өзіне берік тірек бола алмайды. Яғни, ата-а...
Молданың қылғанын қылма, айтқанын қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісі мен сөзі екі бөлек болуы мүмкін екенін ескертеді. Яғни, біреудің әр қадамын қ...
Көргенсіз десе кек тұтпа,
Көргеніңнен көрмегенің көп.
Көргеніңнен көрмегенің көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға айтылған ескертуді, сын мен кемшілікті ауыр көрмеуді үйретеді. Біреудің «көргенсіз...
Оспадардың ойыны бұзық.
**Негізгі мағынасы** Осы мақал адамның мінезі көрген жерде ойын да, ісі де бұзылатынын білдіреді. Тура мағынада, әдепсі...
Ойна, жұмысты да ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға тек қызыққа беріліп кетпей, істің де, жауапкершіліктің де жайын ойлау керек екенін...
Адам жаманнан жиренбей,
Жақсыны үйренбейді.
Жақсыны үйренбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірде жақсы мінезді, дұрыс жолды өздігінен бірден таба салмайтынын айтады. Адам жам...
Өзіңді ер білсең, өзгені шер біл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адам өзін ер, батыр, мықты санаса, онда өзгелердің мұңын, қасіреті...
Басытқыға бал ішкен,
Сусынына шай ішкен.
Сусынына шай ішкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дастарқандағы талғамын, астың ретімен желінетінін білдіреді. Тура мағынасында бас...
Еңбекқор ұйқыдан ширап тұрады,
Жалқау ұйқыдан қирап тұрады.
Жалқау ұйқыдан қирап тұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбексүйгіш адам ерте тұрып, қимылға дайын, сергек, жинақы болатынын білдіреді. Ал жалқау...
Інген ыңыранса, бота боздайды.
**Негізгі мағынасы** Інген – ботасын іздеп ыңыранады, ал ботасы соған жауап беріп боздайды. Мақалдың тура мағынасы осы т...
Жақсы - желге қалқан,
күнге пана.
күнге пана.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адамның ел ішіндегі орны қандай биік екенін білдіреді. Тура мағынасында желден қор...
Ебелектен отын болмас,
Ойнастан қатын болмас.
Ойнастан қатын болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ебелек сияқты ұсақ, бос шөптен жақсы отын шықпайды; ойнақылықпен, жеңіл...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.