Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
199.4K
Қаралым
172
Орташа
Сұрыптау:
Арудың әміршісі - ары.
**Негізгі мағынасы** «Арудың әміршісі - ары» деген мақалдың тура мағынасы: сұлу, инабатты қыздың өз ісіне, сөзіне, жүрі...
Қанша білгіш десе де,
Халық сүймес арсызды.
Халық сүймес арсызды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қанша білімді, ақылды адам болып көрінсе де, егер ол арсыз, ұятсыз бол...
Қымсыну - ұят белгісі.
**Негізгі мағынасы** Қымсыну — адамның ар-ұяты, инабаттылығы мен әдептілігінің белгісі. Бұл мақал тура мағынасында адамн...
Сыпайы сырттан мақтар.
**Негізгі мағынасы** Сыпайы, әдепті адамды жұрт сырттай да жақсы көреді, мақтайды. Мақалдың тура мағынасы — мінезі жұмса...
Жетімді желе, жесірді еле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жетім баланы да, жесір әйелді де сырт қалдырмай, қолдап-қорғау керек...
Жетім балаға жеті бидай да тамақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім баланың тұрмысы жұтаң, мұқтаждығы көп болатынын білдіреді. Тура мағынада, аз ғана а...
Қыз келіннен ғибрат алсын,
Ұл елінен ғибрат алсын.
Ұл елінен ғибрат алсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас ұрпаққа өнеге қайдан алуы керегін меңзейді. Қыз бала келіннің іс-әрекетіне қарап, иба...
Ерке бала ел болмас.
**Негізгі мағынасы** «Ерке бала ел болмас» деген мақал баланы шектен тыс еркелетіп, ырыққа көндірмей өсірудің дұрыс еме...
Тең құрбыңнан кем болсаң,
Көрінгенге жем боласың.
Көрінгенге жем боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзімен деңгейлес, тең құрбыларынан, қатар-құрбысынан артта қалса, әлсіз көрініп, ке...
Ерке баланың көзі жасты,
Аяғын бұзау басты.
Аяғын бұзау басты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерке, шолжаң өскен баланың мінезі кейде өзіне де, айналасына да қолайсыз болатынын меңзей...
Еменді и, иілетін кезінде,
Баланы үйрет, үйренетін кезінде.
Баланы үйрет, үйренетін кезінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тәрбиенің уақытында берілсе ғана нәтижелі болатынын айтады. Емен — өте қатты ағаш, бірақ...
Ерте оңбаған кеш те оңбас,
Кеш оңбаған еш те оңбас.
Кеш оңбаған еш те оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен тағдырындағы кейбір қасиеттердің ерте қалыптасатынын білдіреді. Яғни, жас...
Ізеттінің інісі көп.
**Негізгі мағынасы** Ізетті, сыпайы, сыйлы адамның айналасына інілік етіп қарайтын, құрмет көрсететін жан көп жиналады....
Қолда өскен түйенің тайлақ аты қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолда бағып-қағып өскен түйе тайлақ кезінде-ақ көзге түсіп, жақсы қасие...
Бір биеден ала да, құла да туар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір биеден әртүрлі түсті құлындар, яғни ала да, құла да тууы мүмкін. Ас...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.